🔙 Hồi tiếp theo 🔜
Khổng Minh gạt lệ chém Mã Tốc
Chu Phường cắt tóc lừa Tào Hưu
Lại nói người hiến kế ấy là quan
thượng thư Tôn Tư. Tào Tuấn hỏi rằng:
- Người có kế gì hay vậy?
Tư tâu rằng:
- Khi xưa đức thái tổ Vũ Hoàng đế,
lúc đánh Trương Lỗ, nguy ngập rồi mới nên, ngài có bảo quần thần rằng: "Đất
Nam Trinh thật là nhà ngục của trời: Đường Tà Cốc là một chỗ hang đá năm trăm dặm,
không phải là nơi dùng võ được. Nay nên cất hết quân thiên hạ đánh Thục, thì
Đông Ngô tất lại vào ăn cướp. Chi bằng sai đại tướng chia quân ra giữ các nơi
hiểm yếu, nuôi sức lực cho khỏe, chẳng qua vài năm, Trung Nguyên sẽ mỗi ngày một
thịnh lên. Ngô, Thục hai nước, tất tàn hại lẫn nhau, bấy giờ sẽ thừa cơ mà
đánh, há chẳng phải là kế tất thắng ư? Xin bệ hạ xét cho.
Tuấn hỏi Tư Mã Ý rằng:
- Lời bàn ấy thế nào?
Ý tâu:
- Lời Tôn thượng thư phải lắm!
Tuấn mới sai các tướng chia giữ
các nơi hiểm yếu, để Quách Hoài, Trương Cáp lại giữ Trường An đại thưởng cho ba
quân, rồi xa giá trở về Lạc Dương.
Khổng Minh trở về đến Hán Trung,
điểm tính quân sĩ, thấy thiếu Triệu Vân và Đặng Chi, trong bụng lo lắm, liền
sai Quan Hưng, Trương Bào mỗi người dẫn một toán quân ra tiếp ứng. Hai tướng sắp
đi, chợt có tin báo Triệu Vân, Đặng Chi đã về đến nơi, không thiệt hại một tên
quân nào, mà khí giới, lương thảo cũng không mất mát tí gì.
Khổng Minh mừng lắm, thân dẫn các
tướng ra đón, Triệu Vân vội vàng xuống ngựa, lại nói:
- Tướng bị thua trận trở về, dám
đâu phiền nhọc đến thừa tướng ra tiếp?
Khổng Minh đỡ dậy, nói:
- Đó là tự ta không biết kẻ hay
người dở, mới đến nỗi này. Binh tướng các xứ đều bị tổn hại, duy Tử Long không
thiệt một người một ngựa nào, là cớ làm sao?
Đặng Chi thưa rằng:
- Tôi dẫn quân đi trước, một mình
Tử Long đi đoạn hậu, chém tướng lập công, quân giặc khiếp sợ, bởi thế quân tư
khí giới không mất mát tí gì!
Khổng Minh khen rằng:
- Thế mới thực là tướng quân!
Bèn tặng Triệu Vân năm chục cân
vàng, và thưởng cho quân của Triệu Vân một vạn tấm lụa.
Vân nói:
- Ba quân không được một tấc công
nào, chúng tôi đều có lỗi cả. Nếu bằng lĩnh thưởng, té ra thừa tướng thưởng phạt
không minh. Vậy xin hãy gửi của ấy vào kho, đợi đến sang đông, thưởng cho quân
sĩ cũng chưa muộn.
Khổng Minh than rằng:
- Khi tiên đế hãy còn, thường vẫn
khen bụng dạ Tử Long. Nay quả như thế thực!
Từ đó lại càng kính trọng Triệu
Vân lắm.
Chợt có tin báo Mã Tốc, Vương
Bình, Ngụy Diên, Cao Tường cùng đến.
Khổng Minh cho đòi Vương Bình vào
trước mắng rằng:
- Ta sai ngươi giữ Nhai Đình với
Mã Tốc, cớ sao ngươi không can hắn để đến nỗi lở việc?
Bình thưa:
- Tôi hai ba lần khuyên nên đắp
thành đất ở giữa đường, cắm trại giữ gìn, nhưng tham quân nỗi giận, nhất định
không nghe. Bởi thế tôi phải dẫn năm ngàn quân, cách mười dặm hạ trại. Quân Ngụy
xông đến vây núi, tôi đến cứu hơn mười lần nhưng không cứu được. Hôm sau, quân
sĩ đã vỡ lỡ về hàng Ngụy nhiều lắm rồi. Quân của tôi cô thế, phải đến cứu Ngụy
Vân Trường đi nữa đường, lại bị quân Ngụy vây ở trong hang núi. Tôi liều chết
đánh ra, về đến nhà thì quân Ngụy đã cướp mất trại, lại phải chạy ra thành Liệt
Liễu. Đi đường gặp Cao Tường, mới chia quân ra làm ba đường đến cướp trại Ngụy,
cũng mong lấy lại Nhai Đình. Nhưng tôi thấy ở Nhai Đình không có một tên quân
nào canh đường; lên cao đứng xem thấy Ngụy Diên, Cao Tường đã bị vây, liền cứu
hai tướng ra, rồi cùng với tham quân tụ quân một chỗ. Tôi sợ mất ải Dương Bình,
bèn cùng nhau kéo về giữ cả đấy. Đó không phải là tôi không can. Thừa tướng
không tin hỏi cả tướng sĩ mà xem.
Khổng Minh nghe xong quát đuổi
Vương Bình ra, rồi cho đòi Mã Tốc vào. Mã Tốc tự trói mình, quỳ trước tướng.
Khổng Minh nghiêm sắc mặt lại, mắng
rằng:
- Người khoe từ thuở nhỏ học nghề
binh thư, quen hiểu chiến pháp. Ta mấy thử đinh ninh dặn ngươi rằng Nhai Đình
là nơi căn bản của ta. Ngươi tình nguyện cả nhà cam đoan việc ấy. Nếu ngươi biết
nghe lời Vương Bình, thì can gì có vạ này? Nay hao quân tổn tướng, mất đất hãm
thành, toàn là lỗi tại ngươi cả. Nếu không chiếu theo quân pháp thì sao cho
chúng sợ? Ngươi đã phạm pháp, chớ có oán ta. Sau khi ngươi chết rồi mỗi tháng
ta chu cấp lương lộc cho vợ con, ngươi không phải buồn phiền làm chi nữa!
- Nói đoạn, quát tả hữu lôi ra
chém.
Mã Tốc khóc, nói:
- Thừa tướng coi tôi như con, tôi
cũng coi thừa tướng như cha. Tội tôi thật không dám chối rồi nhưng xin thừa tướng
nghĩ đến vua Đế Thuấn khi xưa giết ổng mà dùng Vũ, thì tôi dẫu chết cũng không
oán hận gì nơi chín suối!
Khổng Minh gạt nước mắt, nói:
- Ta với ngươi tình nghĩa như anh
em. Con ngươi cũng như con ta, không phải dặn nhiều.
Tả hữu điệu Mã Tốc ra ngoài cửa
viện, sắp chém. Tham quân Tưởng Uyển từ Thành Đô mới đến, thấy võ sĩ sắp chém
Mã Tốc, giật mình kêu to lên rằng.
- Thong thả đừng chém vội!
Rồi kịp vào ra mắt Khổng Minh can
rằng:
- Ngày xưa nước Sở giết Đắc Thần,
mà Văn Công nhà Tấn hả dạ. Nay thiên hạ chưa yên, nếu giết một người mưu trí,
chẳng đáng tiếc lắm ư.
Khổng Minh nói:
- Ngày xưa Tôn Võ sở dĩ hay đánh
được giặc, là bởi dùng phép nghiêm minh. Nay bốn phương đang lúc phân tranh, việc
đánh chác còn nhiều, nếu bỏ phép tắc thì làm sao đánh được giặc?
Một lát võ sĩ dâng đầu Mả Tốc dưới
thềm. Khổng Minh khóc mãi không thôi.
Tưởng uyển nói rằng:
- Âu thường phải tội, đã chính
pháp rồi, thừa tướng sao lại còn khóc?
Khổng Minh nói:
- Ta không phải là khóc Mã Tốc
đâu ta nhớ khi tiên đế lâm chung ở thành Bạch Đế có dặn rằng: "Mã Tốc nói
khoác quá sự thật, không nên đại dụng". Nay đúng như lời ấy. Vì thế ta hối
hận là Khổng Minh, mà lại nhớ đến Tiên Đế, cho nên đau lòng mà khóc đó thôi!
Tướng sĩ thấy nói vậy ai cũng cảm
thương. Mã Tốc bấy giớ mới ba mươi chín tuổi. Bấy giờ là khoảng tháng năm mùa hạ
Kiến Hưng năm thứ sáu:
Đời sau có thơ rằng:
Thương thay Mã Tốc uổng binh cơ
Chém đầu trước cửa nghiêm quân pháp
Rơi lệ khóc hoài nhớ chủ xưa
Khổng Minh chém xong Mã Tốc, đem
đầu hiệu lệnh các trại đâu đấy, lại khâu chắp vào thây, bỏ vào áo quan tống
táng, tự viết bài văn để tế, rồi mỗi tháng cấp lương cho vợ con Mã Tốc tử tế.
Khổng Minh sai tướng Uyển dâng biểu
lên hậu chủ, xin tự giáng chức thừa tướng của mình. Uyển về Thành Đô vào tâu với
hậu chủ, dâng biểu của Khổng Minh lên. Hậu chủ mở ra xem. Biểu rằng:
"Thần vốn tài tầm thường lạm
giữ quyền lớn, thân cầm cờ mao, lưỡi việt, đôn đốc ba quân; không biết nghiêm
phép mà làm việc cho cẩn thận, đến nỗi Nhai Đình xảy chuyện trái lệnh, Cơ Cốc
có việc không hay. Đó là lỗi tự thần không biết dùng người, liệu việc tối tăm.
Nghĩa Xuân Thu trách tại một người, thần thực không trốn khỏi tội ấy. Vậy xin
giáng xuống ba bậc, để phạt lỗi lầm. Thần hổ thẹn xiết bao, cuối đợi chiếu mệnh!"
Hậu chủ xem xong, nói:
- Được thua là việc thường, thừa
tướng sao lại nói thế?
Thị Trung Phí Vĩ tâu rằng:
- Tôi nghe trị việc nước, tất phải
giữ phép nước làm trọng. Nếu phép không nghiêm, thì sao người ta chịu phục? Thừa
tướng thua trận, xin giáng chức là phải lẽ.
Hậu chủ nghe lời, giáng chức Khổng
Minh xuống làm hữu tướng quân, coi việc thừa tướng, tổng đốc quân mả như cũ. Đoạn
sai Phí Vĩ mang chiếu đến Hán Trung.
Khổng Minh nhận chiếu giáng chức.
Phí Vĩ sợ Khổng Minh hổ thẹn, mới tán rằng:
- Dân trong Thục, khi nghe tin thừa
tướng lấy bốn huyện, ai cũng mừng rỡ.
Khổng Minh sầm mặt lại, nói:
- Ông nói thế làm gì? Được mà lại
mất, thì khác chi không được? Ông tưởng lấy câu ấy mừng cho tôi, nhưng lại làm
cho tôi thẹn thêm ra mà thôi!
Vĩ lại nói:
- Gần nay nghe thừa tướng mới được
Khương Duy, thiên tử cũng mừng lắm.
Khổng Minh nói:
- Quân thua rút về, không lấy được
tất đất nào, ấy là tội to. Được một Khương Duy, có thiệt gì cho nước Ngụy?
Vĩ nói:
- Thừa tướng hiện thống lĩnh mười
vạn hùng sư, có ra đánh Ngụy nữa không?
Khổng Minh nói:
- Khi trước ta đóng ở Kỳ Sơn, Cơ
Cốc, quân mình nhiều hơn quân giặc, mà giặc lại thắng mình, thế là không khác
gì quân nhiều, chỉ cốt một chủ tướng mà thôi. Nay ta muốn giảm quân bớt tướng,
sáng phép tỏ lỗi, nghĩ đường biến thông về sau này. Nếu không thế, quân nhiều
cũng vô dụng. Từ nay về sau, các ngươi ai có bụng lo xa việc nước, nên năng sửa
cái lỗi cho ta, trách điều ta không phải, như thế việc mới nên, giặc mới diệt
và mới mong thành công được.
Phí Vĩ cùng các tướng ai cũng chịu
là phải. Phí Vĩ trở về Thành Đô, Khổng Minh ở lại Hán Trung, thương dân yêu
lính, tập tành thao luyện, chế ra những đồ đánh thành vượt sông, chứa nhiều
lương thảo, dự sẵn thuyền bè để mưu toan việc đánh dẹp.
Có mật thám báo tin ấy về Lạc
Dương.
Ngụy chủ Tào Tuấn nghe tin ấy triệu
Tư Mã Ý bàn kế Thu Xuyên. Ý tâu rằng:
- Thục chưa nên đánh vội. Hiện
nay, trời đang nắng lắm, quân Thục chắc chưa dám ra. Nếu quân ta vào xa cõi Thục,
họ giữ các nơi hiểm yếu, cũng khó lòng mà hạ được.
Tào Tuấn nói:
- Phỏng quân Thục lại vào cướp,
thì làm thế nào?
Ý tâu:
- Việc ấy tôi đã tính rồi. Phen
này Gia Cát Lượng tất làm như mẹo Hàn Tín, đi lẻn con đường Trần Thương. Tôi cử
một người ra cửa đường Trần Thương đắp làm phòng giữ, thì muôn phần chắc chắn,
không còn ngại chút nào. Người ấy mình dài chín thước, tay vượn, bắn tài. Gia
Cát Lượng nếu vào ăn cướp, người ấy đủ đương nỗi.
Tuấn mừng lắm, hỏi người nào:
Ý tâu rằng:
- Người ở Thái Nguyên tên là Hắc
Chiêu, tự là Bá Đao, hiện đang làm tập bá tướng quân, trấn thủ Hà Tây.
Tuấn theo lời phong cho Hắc Chiêu
làm chấn tây tướng quân, giữ đường Trần Thương.
Chợt đại đô đốc Tào Hưu dâng biểu
về nói có quan thái thú ở Phiên Dương nước Ngô, tên là Chu Phường xin đem quân
lại hàng, và mật người sang bày tỏ bảy việc, nói rằng Đông Ngô có cơ phá được,
xin phát binh ra mà đánh lấy.
Tuấn ngồi trên ngự sàng, mở giấy
ra cùng với Tư Mã Ý cùng xem.
Ý tâu rằng:
- Lời này nói nghe có lý lắm, ta
nên đánh Ngô đi. Tôi xin dẫn quân ra giúp cho Tào Hưu.
Giả Quỳ bước ra tâu rằng:
- Người Ngô phản phúc chớ nên tin
vội. Chu Phường là người khôn ngoan tất không chịu hàng đâu. Đó chẳng qua là lời
dụ ta mà thôi.
Ý nói:
- Lời này tuy chưa tin lắm, nhưng
cơ hội cũng không nên bỏ lỡ.
Tuấn nói:
- Có phải thế, Trọng Đạt và Giả
Quỳ nên cùng ra giúp Tào Hưu xem sao.
Hai người lĩnh mệnh ra đi. Tào
Hưu dẫn đại quân đến tắt lấy Hoản Thành. Giả Quỳ thì dẫn Mản Xủng, Hồ Chất đến
lấy Dương Thành, nhòm thẳng về Đông Quan. Tư Mã Ý dẫn quân bản bộ tắt đến lấy
Giang Lăng.
Nói về Ngô chủ Tôn Quyền ở Võ
Xương, Đông Quan hội các quan lại bàn rằng:
- Nay thái thú Phiên Dương là Chu
Phường, có mật biểu tâu rằng đô đốc nước Ngụy Tào Hưu định vào ăn cướp. Hắn mới
trá bày quỷ kế, bày vẽ ra bảy việc, để nhử quân Ngụy vào nơi trọng địa rồi phục
binh bắt lấy. Nay quân Ngụy chia làm ba đường kéo lại, vậy các ngươi có mẹo mực
gì không?
Cố Ung tâu rằng:
- Phi Lục Bá Ngôn không ai đương
nổi việc to ấy.
Quyền mừng lắm triệu Lục Tốn vào,
phong làm phụ quốc đại tướng quân, bình bắc đô nguyên soái, cho thống lĩnh cả
quân ngự lâm, quyền nhiếp vương sự, ban cho mao trắng việc vàng, văn võ trăm
quan cùng phải tuân theo sai khiến.
Lục Tốn lĩnh mệnh, tạ ơn đâu đấy,
xin cử hai người làm tả hửu đô đốc, chia binh ra địch ba đường.
Quyền hỏi người nào, Tốn thưa rằng:
- Phấn oai tướng quân là tướng
Chu Hoàn, tuy nam tướng quân là Toàn Tôn, hai người ấy làm phụ tá được.
Quỳ theo lời, sai Chu Toàn làm tả
đô đốc, Toàn Tôn làm hữu đô đốc. Lục Tốn đem hơn bảy mươi vạn quân thuộc tám
mươi mốt châu Giang Nam và Kinh Hồ, sai Chu Hoàn đi bên tả, Toàn Tôn, bên hữu Lục
Tôn đi ở giữa chia làm ba đường tiến đi.
Chu Hoàn hiến kế rằng:
- Tào Hưu vì thân mà được dùng,
không phải là tướng trí dũng. Nay nghe lời Chu Phường dỗ dành, vào sâu nơi hiểm
yếu. Nguyên soái đánh thì Tào Hưu tất thua, thua tất phải chạy. Ở đó có hai con
đường, tả là Giáp Thạch, hữu là Quế Xa. Hai đường ấy là toàn lối đi tắt khe nước,
rất là hiểm hóc. Tôi xin cùng với Toàn Tử Hành, mỗi người dẫn một toán quân, phục
ở đường hẻm, trước hết đem gỗ đá chặn lấp lối đi, quyết bắt được Tào Hưu, bắt
xong Tào Hưu nên kéo quân tràn sang, chỉ vỗ tay là lấy được Thọ Xuân, nhìn vào
Hứu Lạc. Thật là muôn đời mới có được một dịp hay.
Tốn nói:
- Mẹo ấy không tốt, ta đã có kế
hay hơn.
Bởi thế Chu Toàn tỏ ý không bằng
lòng, trở ra.
Lục Tốn sai Gia Cát Cẩn giữ mặt
Giang Lăng, địch Tư Mã Ý. Còn các mặt, đều đâu phòng bị đấy cả.
Tào Hưu dẫn quân đến Hoản Thành.
Chu Phường lại đón, đến thẳng dưới trướng Tào Hưu.
Hưu hỏi rằng:
- Gần đây được thư của túc hạ,
bày tỏ bảy điều phải lẽ lắm, nên ta tâu với thiên tử cất ba đại quân đến đây. Nếu
được đất Giang Đông thì công túc hạ không nhỏ, có người nói Túc Hạ đa mưu, chỉ
sợ nói không được thật. Nhưng ta chắc rằng Túc Hạ không phải là người đánh lừa
ta!
Chu Phường nghe xong, khóc ầm
ngay lên, rút gươm của đầy tớ toan tự tử. Hưu vội ngăn lại. Phường chống gươm
nói:
- Trong bảy việc đó, tôi còn giận
rằng chưa giãi bày được ruột gan tôi ra. Nay lại sinh nghi, tất có người gièm
pha gì hẳn. Nếu nghe lời ấy, tôi tất chết oan, bụng thực của tôi, chỉ có trời
biết cho mà thôi!
Nói đoạn, lại muốn tự vẫn.
Tào Hưu giật mình, ôm chặt lấy
Chu Phường mà rằng:
- Tôi nói đùa thôi, sao túc hạ lại
thế?
Phường mới cầm gươm cắt món tóc
trên đầu quẳng xuống đất mà rằng:
- Tôi đem bụng thực đối với ông,
ông lại cho là đùa bỡn. Vậy tôi cắt món tóc này của cha mẹ sinh ra để tỏ giải bụng
thực này!
Tào Hưu tin lắm mở tiệc yến khoản
đãi.
Tiệc tan, Chu Phường từ biệt lui
về. Giả Quỳ vào ra mắt, Hưu hỏi rằng:
- Ngươi đến đây có việc gì?
Quỳ thưa:
- Tôi nghe đồn rằng quân Đông
Ngô, tất đóng cả trong Hoản Thành. Đô Đốc chớ nên khinh tiến, hãy đợi quân của
tôi, giáp lại đánh hai mặt, thì mới phá được giặc.
Hưu giận, nói:
- Ngươi muốn đoạt công của ta ư?
Quỳ nói:
- Tôi nghe Chu Phường cắt tóc ăn
thề, đó tất là trá. Ngày xưa Yêu Ly chặt cánh tay mà vẫn đâm chết được Khánh
Ky. Việc này chưa nên tin vội.
Hưu càng giận, nói:
- Tao sắp muốn tiến binh sao
ngươi dám gở mồm thế ra thế, làm nản bụng quân ta?
Bèn quát tả hữu lôi Giả Quỳ ra
chém.
Các tướng kêu rằng:
- Chưa kịp ra quân mà chém đại tướng
của nhà trước thì việc quân không được lợi, xin hãy tạm tha cho hắn.
Hưu nể có các tướng nên mới tha
cho Giả Quỳ, nhưng tước hết quân quyền, lưu ở trong trại sai khiến, còn mình dẫn
một đạo quân lại đông Quan.
Chu Phường nghe Giả Quỳ bị tước mất
binh quyền mừng thầm nói:
- Nếu Tào Hưu nghe lời Giả Quỳ
thì Đông Ngô tất thua. Nay trời cho ta thành công chuyến này đây!
Lập tức sai người mật đến Hoản
Thành, báo cho Lục Tốn biết.
Lục Tốn gọi các tướng ra truyền lệnh
rằng:
- Mé trước là xứ Thạch Đình, tuy
là đường núi nhưng cũng đũ mai phục. Ta nên đến chiếm trước lấy và tìm nơi nào
rộng rãi, bày thành thế trận, để đợi quân Ngụy.
Bèn sai Từ Thịnh làm tiên phong,
đem quân tiến lên.
Tào Hưu sai Chu Phường dẫn đường
khởi hành. Khi đang đi Hưu hỏi rằng:
- Mé trước mặt là xứ nào?
Phường nói:
- Mé trước là xứ Thạch Đình, nên
đóng đồn ở đó.
Hưu nghe lời, dẫn đại quân và các
đồ xa trượng đến đóng ở Thạch Đình.
Hôm sau tiểu mã về báo rằng:
- Ở mé trước có quân Ngô đóng chặn
mất cửa núi.
Hưu giật mình nói:
- Chu Phường đã bảo không có quân
nào, sao nay lại có phòng bị thế này?
Vội vàng tìm Chu Phường đến hỏi,
thì chẳng thấy đâu. Có người nói Chu Phường dẫn vài mươi người không biết đi
đâu mất rồi.
Hưu phàn nàn nói:
- Ta mắc phải mẹo giặc rồi, nhưng
cũng không sợ!
Bèn sai đại tướng Trương Phổ làm
tiên phong, dẫn binh đến đánh quân Ngô.
Hai bên dàn trận, Phổ ra ngựa
quát mắng rằng:
- Tướng giặc hàng ngay đi cho
mau!
Từ Thịnh ra đánh, được vài hiệp
Phổ chịu không nổi, quay ngựa thu quân về.
Phổ về nói với Tào Hưu rằng:
- Từ Thịnh khỏe lắm không sao
đánh đổ.
Hưu nói để ngày mai ta dùng kỳ
binh mà đánh mới xong. Liền sai Trương phổ dẫn hai vạn quân phục ở mé sau Thạch
Đình, lại sai Tiết Kiều dẫn hai vạn quân phục ở mé bắc Thạch Đình và dặn rằng:
- Ngày mai ta dẫn một nghìn quân
ra khiêu chiến, rồi giả tảng thua chạy, dử giặc đến trước núi Bắc Sơn, đốt pháo
làm hiệu, quân phục đổ ra, ba mặt ập vào mà đánh, chắc chắn được to.
Hai tướng vâng lệnh, mỗi người dẫn
hai vạn quân, đến chiều tối chia đường ra mai phục.
Bên này Lục Tốn gọi Chu Hoàn,
Toàn Tôn vào dặn rằng:
- Các ngươi mỗi người dẫn ba vạn
quân, noi đường núi Thạch Đình, lẻn đến sau trại Tào Hưu đốt lửa lên làm hiệu.
Ta từ đường giữa kéo đại quân đánh đến, chắc bắt được Tào Hưu.
Chiều hôm ấy, hai tướng lĩnh kế dẫn
quân đi. Vào độ canh hai, Chu Hoàn lẻn đến sau trại Ngụy, gặp ngay toán quân
mai phục của Trương Phổ. Phổ không biết là quân Ngô, chạy ra hỏi, bị Chu Hoàn
chém một đao ngã ngựa. Quân Ngụy ù té chạy cả. Chu Hoàn sai quân đốt lửa lên.
Toàn Tôn dẫn quân đến trại Ngụy vừa
gặp quân của Tiết Kiều. Tôn hô đánh bừa vào. Tiết Kiều thua chạy, quân Ngụy hại
nhiều, rút về trại.
Chu Hoàn, Toàn Tôn, hai đường kéo
ùa vào cướp trại Ngụy. Quân Tào Hưu tháo chạy nháo nhác, giày xéo lẫn nhau mà
chạy. Hưu vội vàng lên ngựa, chạy về đường Giáp Thạch. Từ Thịnh dẫn một đội
quân mã, từ con đường to đánh lại, quân Ngụy chết không biết bao nhiêu mà kể:
Còn sót người nào, phải bỏ cả y giáp mà trốn. Tào Hưu cầm đầu chạy, bỗng thấy một
toán quân từ trong đường nhỏ xông ra. Hưu đã rụng rời té ra Giả Quỳ. Hưu bây giờ
mới hoàn hồn, hổ thẹn mà rằng:
- Tôi không nghe lời ông, quả
nhiên bị thua trận này.
Quỳ nói:
- Đô đốc nên ra khỏi con đường
này. Nếu quân Ngô lấy gỗ đá ngăn mất lối, thì ta nguy cả!
Tào Hưu nghe lời, tế ngựa chạy
cho mau. Giả Quỳ đi chặn hậu. Quỳ sai người cắm thật nhiều kỳ ở các chỗ rừng rú
um tùm và các đường hẻm để làm nghi binh.
Khi Từ Thịnh đuổi đến nơi, thấy
dưới sườn núi thấp thoáng tinh kỳ ló ra nghi có quân phục, không dám đuổi theo
nữa, phải thu quân về.
Tư Mả Ý nghe tin Tào Hưu thua chạy,
cũng rút quân nốt.
Lục Tốn ở nhà đang nghe ngóng tin
tức. Một lát, Từ Thịnh, Chu Hoàn cùng trở về, bắt được xe cộ, trâu, ngựa, lương
thảo, khí giới và hơn một vạn quân về hàng. Tốn mừng lắm cùng với các tướng rút
quân về Ngô.
Ngô chủ Tôn Quyền đem văn võ bách
quan ra khỏi thành Võ Xương đến rước, lấy lọng ngự che cho Lục Tốn đi vào. Các
tướng ai cũng được thăng thưởng.
Quyền thấy Chu Phường không có
tóc, bèn vỗ về nói rằng:
- Ngươi phải cắt tóc nên mới giúp
được việc to này, công của ngươi nên chép vào sử sách lâu dài.
Lập tức phong cho Chu Phường làm
quan nội hầu, mở tiệc cực to, ăn mừng khao quân.
Lục Tốn tâu rằng:
- Nay Tào Hưu thua to. Ngụy mất
vía, nên đem quốc thư vào Xuyên, xui Gia Cát Lượng cất quân sang mà đánh. Quyền
nghe lời bèn sai sứ mang thư vào Xuyên.
Đó là:
Tây Thục nay đà lại động binh
Chưa biết được thua thế nào, xem
hồi sau phân giải.
------------------------------------------------------------
Đánh nước Ngụy, Võ Hầu hai lần dâng biểu
Phá quân Tào, Khương Duy dùng mẹo hiến thư
Nói về năm Kiến Hưng nhà Thục thứ
sáu, mùa thu tháng chín, đô đốc nước Ngụy là Tào Hưu, bị Lục Tốn đánh phá ở Thạch
Đình, nội bao nhiêu đồ quân tư khí giới bị mất sạch. Hưu sợ hãi, lo lắng thành
bệnh, đến Lạc Dương, nhọt đau vỡ ra rồi chết. Ngụy chủ Tào Tuấn sai đem hậu
táng. Tư Mã Ý dẫn quân về, các tướng hỏi rằng:
- Tào đô đốc bại trận, tất cũng
can hệ đến nguyên soái sao lại vội vàng về ngay thế?
Ý nói:
- Ta tin rằng Gia Cát Lượng, nếu
biết tin quân ta thua, tất thừa cơ lại cướp Trường An. Ta mà ở bên ấy, ví dù
Lũng Tây có việc gì khẩn cấp thì ai ra cứu được. Vì thế ta phải về ngay.
Các tướng cho là nhát, tủm tỉm cười,
trở ra.
Đông Ngô sai sứ vào Thục, xin cất
quân sang đánh Ngụy và kể chuyện phá được Tào Hưu, một là chủ ý khoe oai phong
của mình, hai là thông việc hòa hiếu.
Hậu chủ mừng lắm, sai người cầm
thư đến Hán Trung, báo với Khổng Minh. Bấy giờ Khổng Minh quân mạnh, ngựa khỏe,
lương thảo phong túc, đồ dùng đầy đủ, vừa toan cất quân đi thì có thư của Đông
Ngô đưa đến. Khổng Minh liền mở tiệc, hội hết các tướng lại bàn định.
Bổng đâu, một cơn gió to từ góc
tây bắc nổi lên, lay đổ mất một cây thông cổ thụ ở giữa sân. Khổng Minh bấm một
quẻ độn rồi nói:
- Trận gió này báo điềm mất một đại
tướng.
Các tướng chưa tin. Đang uống rượu,
chợt có tin báo hai con quan trấn nam tướng quân Triệu Vân là Triệu Thống và
Triệu Quảng lại ra mắt thừa tướng.
Khổng Minh giật mình quẳng chén
rượu xuống đất mà rằng:
- Tử Long hỏng mất rồi!
Hai con Tử Long vào lạy xuống đất
khóc, thưa rằng:
- Cha tôi canh ba đêm qua bệnh nặng
qua đời rồi.
Khổng Minh giẫm chân xuống đất
khóc, mà than rằng:
- Tử Long mất đi, nhà nước tổn mất
một cột cái, ta thì gẫy một cánh tay rồi, trời hỡi trời!
Các tướng đều cảm thương, ứa nước
mắt.
Khổng Minh sai hai con Triệu Tử
Long vào Thành Đô chầu vua và báo tang.
Hậu chủ nghe tin Triệu Vân mất,
khóc ầm lên rằng:
- Trẫm khi xưa còn nhỏ, không có
Tử Long thì chết ở trong đám loạn quân đã lâu rồi!
Liền giáng chiếu xuống truy tặng
Triệu Vân làm đại tướng quân, Thuận Bình hầu sai rước linh cữu an táng tại mé
đông núi Cẩm Bình ở Thành Đô, lập ra miếu đường, bốn mùa cúng tế.
Có thơ rằng:
Trí dũng sánh Quan, Trương
Công thành sông Hán Thủy
Tiếng nổi trận Đương Dương
Đội phen phò ấu chúa
Một bụng báo tiên vương
Sử sách ghi trung liệt
Nghìn thu tỏa khói hương
Hậu chủ nhớ công Triệu Vân, phong
Triệu Quảng làm nha môn tướng, cho ở nhà giữ phần mộ. Hai người lạy từ trở về.
Chợt có cận thần tâu rằng:
- Gia Cát thừa tướng phân phát
quân mã đâu đấy, nay mai sắp cất quân sang đánh Ngụy.
Hậu chủ hỏi quần thần có nên đánh
Ngụy không, nhiều người nói không nên. Hậu chủ hồ nghi chưa quyết. Chợt có
Dương Nghi cầm dao biểu của Khổng Minh đến dâng. Hậu chủ cho vào, Nghi dâng biểu
rằng:
- Tiên đế lo cho nhà Thục Hán
không thắng được thì nghiệp vương chưa yên nên ủy thác cho thần lo diệt giặc.
Nhớ lời Tiên đế lượng tài mình, thần đánh giặc là lấy yếu đánh mạnh. Nếu không
đánh giặc thì nghiệp vương sẽ mất. Chỉ ngồi mà đợi mất ai sẽ cùng nhau ra đánh
giặc? Đó là cớ mà tiên đế ủy thác cho thần mà không nghi ngại. Từ khi lĩnh mệnh
ngày quên ăn, đêm quên ngủ thì chỉ nghĩ đến việc Bắc chinh, trước đưa quân lên
phía nam cho đến tháng năm đã qua sông Lư, đi vào đất cỏ mấy ngày mà nên công,
thần không tiếc gì đến thân vậy. Vì nghiệp vương chưa lập được ở Thục nầy phải
xông pha nguy hiểm để khỏi phụ lòng tiên đế. Nhiều người bàn kế mãi mà chưa
thành. Nay giặc vừa thua ở phía Tây; lại rối loạn ở phía đông phép dùng binh là
phải thừa cơ địch mỏi mệt mà đánh tới. Xin tâu trình hết mọi nhẽ.
Xưa tiên đế sáng tựa mặt trời mặt
trăng, mưu thần uyên bác thế mà phải vượt mọi sự hiểm yếu để dựng nghiệp, nguy
rồi mới yên. Nay bệ chưa sánh tài Cao Đế, mưu thần không bằng Lương, Bình mà lại
muốn lấy mẹo lớn thắng thù, ngồi trên cao mà yên định thiên hạ, đó là điều thứ
nhất thần không hiểu nổi.
Lưu Biểu, Vương Lãng mỗi người
chiếm cứ một châu quận, bàn mưu tính kế xúc phạm đến các bậc thánh nhân, mọi
người đem lòng nghi ngờ, trong đầu bực bội, nay không đánh giặc mai cũng chẳng
cất quân, khiến cho Tôn Quyền ngày càng thêm mạnh sẽ chiếm Giang Đông, đó là điều
thứ hai thần không hiểu nổi.
Tào Tháo khôn ngoan lắm kế, hơn hẳn
nhiều người, phép dùng binh thì giống Tôn Ngô mà vẫn bị khốn ở Nam Dương, bị hiểm
ở Ô Sào, nguy ở Kỳ Liên, bị bức ở Lê Dương, mấy lần thua ở Bá Sơn, suýt chết ở
Đông Quan, sau mới tạm định một thời vậy. Huống thần tài mọn, bệ hạ lại không
muốn thần trải nguy nan mà định được thiên hạ. Đó là điều thứ ba thần không hiểu
nổi.
Tào Tháo năm lần đánh Xương Bá
không được, bốn lần vượt Sào Hồ không thành, dùng Lý Phục mà Lý Phục nên công,
dùng Hạ Hầu mà Hạ Hầu bại trận. Tiên đế thường khen Tháo là người giỏi vẫn có
chỗ kém ấy. Huống thần tự thấy mình kém cỏi lẽ nào lại nắm chắc phần thắng. Đó
là điều thứ tư thần không hiểu nổi.
Từ khi thần tới Hán Trung khoảng
trong một năm mà mất Triệu Vân, Dương Quân, Mã Ngọc, Diễm Chi, Đinh Lập, Bạch
Thọ, Lưu Cáp, Đăng Đông... Cùng hơn bảy mươi tướng giữ đồn, mất những tướng giỏi
như Tôn Du, Thanh Khương, lại mất hơn nghìn tướng tân kỵ võ kỵ, chỉ trong vài
chục năm thôi. Đó là quân tướng tinh nhuệ thu thập từ bốn phương chứ không phải
một châu một quận, chỉ trong vài năm đã mất hai phần ba vậy. Thế giờ sao có đủ
sức phá địch. Đó là điều thứ năm thần không hiểu nổi.
Nay dân cùng quân kiệt mà công việc
chưa thành, công việc chưa thành thì phải chạy vay ngược hao tâm tốn trí. Thế
mà mà không chịu sớm sớm lo liệu đi, muốn lấy cho được một châu để mưu đánh giặc
lâu dài, đó là điều thứ sáu thần không hiểu nổi.
Phần điều khó bàn định nhất chính
là việc ấy.
Xưa tiên đế thua ở Sở, bấy giờ
Tào Tháo trỏ tay nói rằng thiên hạ đã định. Về sau Tiên đế liên minh với Ngô Việt
ở phía Đông, lấy Ba Thục ở phía Tây, cất quân đánh lên phía Bắc do Hạ Hầu Đôn
làm tiên phong. Đó là lúc mẹo Tào Tháo bị phá mà sự nghiệp Hán sắp thành. Về
sau Đông Ngô trái lời giao hiếu. Quan Vũ thua trận. Tào Phi xưng đế. Phần những
việc như thế tuy có thể là nghịch tà. Thần cúc cung tận tụy xin dốc lòng đến chết
mới thôi. Đến như thành bại, được mất chẳng phải do cái tài giỏi của thần có thể
xoay ngược lại vậy...
Hậu chủ xem xong mừng lắm, sai Khổng
Minh cất quân đi.
Khổng Minh vâng lệnh, cất ba chục
vạn tinh binh, sai Ngụy Diên tổng đốc tiền bộ tiên phong, đến thẳng cửa đường
Trần Thương.
Có mật thám báo về Lạc Dương, Tư
Mã Ý tâu với Ngụy chủ, hội cả văn võ lại bàn bạc.
Đại tướng quân Tào Chân tâu rằng:
- Trước kia, tôi giữ Lũng Tây,
công ít tội nhiều, xiết bao sợ hãi. Nay tôi xin dẫn đại quân ra bắt Gia Cát Lượng.
Tôi mới được một viên đại tướng, sử một đại đao sáu mươi cân, cưỡi ngựa thiên
lý, giương nổi cung hai tạ, trong mình thường giắt ba chùy lưu tinh, ném đâu
tin đấy, có sức khỏe muôn người không địch nổi. Người ấy ở làng Địch Đạo, xứ
Lũng Tây, họ Vương tên Song, tự tà Tử Toàn. Tôi xin cử người ấy làm tiên phong.
Tuấn mừng lắm, mời Vương Song lên
điện, thấy Song mình dài chín thước, mắt đen, con ngươi vàng, lưng gấu, mình hổ,
Tuấn cười nói:
- Trẫm được đại tướng này, còn lo
gì nữa!
Bèn ban cho áo gấm giáp vàng,
phong làm hổ oai tướng quân, tiền bộ đại tiên phong, phong Tào Chân làm đô đốc.
Tào Chân lĩnh mệnh, tạ ơn trở ra,
dẫn mười lăm vạn quân cùng với Quách Hoài, Trương Cáp chia giữ các cửa ải.
Quân Thục tiến đến Trần Thương, về
báo Khổng Minh rằng:
- Cửa đường Trần Thương mới đắp một
tòa thành, có đại tướng là Hác Chiêu trấn giữ.Thành cao hào sâu, ngoài thành lại
rào chông chà cẩn mật lắm. Ta nên bỏ đường này, đi qua lối hẻm núi Thái Bạch ra
Kỳ Sơn, thì tiện hơn.
Khổng Minh nói:
- Ở về mặt chính bắc Trần Thương
là Nhai Đình. Có thành ấy, thì mới tiến binh được.
Bèn sai Ngụy Diên dẫn binh đến dưới
thành, vây bốn mặt mà đánh. Diên đánh luôn mấy hôm, không sao chuyển được, vội
nói với Khổng Minh. Khổng Minh nổi giận, toan chém Ngụy Diên. Cận Tường tiến
lên thưa rằng:
- Tôi bất tài, theo thừa tướng đã
lâu, chưa lập được chút công nào. Nay xin ra thành Trần Thương dụ cho Hác Chiêu
lại hàng, không cần phải dùng đến một mảnh cung, một mũi tên. Các tướng nhìn
xem ai, đó là Cận Tường.
Khổng Minh hỏi:
- Ngươi có cách gì dụ được hắn?
Tường thưa:
- Hác Chiêu với tôi, cùng là người
Lũng Tây, thuở nhỏ chơi với nhau thân lắm. Tôi đến đó, đem đường lợi hại nói rõ
cho hắn biết, tất nhiên hắn phải hàng.
Khổng Minh cho Cận Tường đi dụ. Cận
Tường tế ngựa đến dưới thành, gọi rằng:
- Hác Bá Đạo cố nhân, có Cận Tường
lại chơi đây!
Quân trên thành báo với Hác
Chiêu. Chiêu sai mở cửa cho vào, rồi hỏi rằng:
- Cố nhân đến đây có việc gì?
Tường nói:
- Tôi ở Tây Thục, làm chức tham
tán quân cơ dưới trướng Khổng Minh được đãi ngang hạnh khách quý. Khổng Minh
sai tôi đến ra mắt ông, có lời nói để ông xét.
Chiêu sầm mặt, nói:
- Gia Cát Lượng là thù địch với
nước ta. Ta thờ Ngụy, ngươi thờ Thục, mỗi người một chủ. Ngày xưa là anh em,
nhưng bây giờ là thù địch, ngươi tất phải nói lắm, xin mời đi ngay cho.
Cận Tường toan giãi bày lợi hại
thì Hác Chiêu đã trèo lên địch lâu rồi, quân Ngụy giục giã Cận Tường lên ngựa,
đuổi ra ngoài thành. Tường ngoảnh cổ lại, trông thấy Hác Chiêu đứng dựa trên
bao lơn, bèn kìm ngựa trở roi bảo rằng:
- Bá Đạo hiền đệ, sao lại bạc
tình lắm thế?
Chiêu nói:
- Phép tắc nước Ngụy, anh cũng biết
đấy. Ta chịu ơn nước Ngụy, chỉ biết một chết là cùng. Anh chẳng phải nói làm gì
cho lắm! Nên về ngay bảo Gia Cát Lượng đến đây mà đánh thành, ta có sợ gì đâu!
Tường về nói với Khổng Minh rằng:
- Hác Chiêu không để cho tôi phân
giải, đã gạt phắt đi trước.
Khổng Minh nói:
- Ngươi thử đi dụ lần nữa xem
sao.
Tường lại đến dưới thành mời Hác
Chiêu ra gặp mặt. Chiêu lên địch lâu. Tường cưỡi ngựa đứng ngoài thành gọi to
lên rằng:
- Bá Đạo hiền đệ, hãy nghe ta một
chút. Ngươi giữ một thành nhỏ này, địch sao nổi vài mươi vạn quân, không sớm liệu
đi, về sau hối sao cho kịp? Vã lại không thuận với Đại Hán mà đi theo giặc Ngụy,
sao không biết lẽ trời mà phân biệt trong đục thế ư?
Hác Chiêu nổi giận, giương cung đặt
lên, trỏ vào Cận Tường mà rằng:
- Ta đã nói trước như thế rồi,
ngươi không phải nói lôi thôi nữa, hãy đi cho mau, kẻo ta bắn chết uổng mạng
bây giờ!
Cận Tường về thuật lại hết chuyện
với Khổng Minh. Khổng Minh nổi giận, nói:
- Quân sất phu láo quá, khinh ta
không phá nổi thành hay sao?
Lập tức gọi thổ dân ra hỏi rằng:
- Trong thành Trần Thương này ước
chừng có bao nhiêu quân mã?
Người thưa rằng:
- Ước chừng ba mươi nghìn người.
Khổng Minh cười nói:
- Tưởng bao nhiêu! Thứ một cái
thành nhỏ này, cự sao nổi ta? Không được để quân cứu của nó đến kịp, ta nên hỏa
tốc đánh ngay đi!
Bèn sai quân sĩ dựng lên hàng
trăm cái thang mây, mỗi cái thang vài ba người trèo lên, xung quanh dùng ván
che đỡ. Quân sĩ cùng mang thang nhỏ chạc mềm, hễ nghe tiếng trống báo là kéo ùa
lên mặt thành. Hác Chiêu ở trên địch lâu, thấy quân Khổng Minh bắc thang bốn mặt,
lập tức sai ba nghìn quân cầm sẵn tên lửa, dàn ra bốn bên, đợi thang bắc vào gần
thành thì nhất tế bắn tên lửa xuống. Khổng Minh nổi hiệu trống, cho quân reo
kéo lên mặt thành, không ngờ bị tên lửa bắn ra, cháy sạch cả thang, quân sĩ bị
chết bỏng, tên đạn trên thành lại bắn xuống như mưa, quân Thục phải lui cả.
Khổng Minh càng tức giận, nói:
- Mày đốt thang mây của tao, tao
dùng phép xung xa, xem mày làm thế nào?
Liền suốt đêm sai quân sắp sửa
xung xa. Sáng ngày, sai đánh trống hò reo, bốn mặt trèo lên xe mà truyền vào
thành. Hác Chiêu vội vàng sai quân vận đá đến, rồi đục lỗ thủng luồn dây sắn buộc
vào, quăng xuống đập xe. Xe vỡ tan tành, quân Thục không sao vào được.
Khổng Minh sai quân đổ đất lấp
hào, rồi sai Liêu Hóa dẫn ba nghìn quân mang thuổng cuốc, ban đêm đào hầm dưới
đất, trong thành để chặn lại. Hai bên đêm ngày đánh nhau, hơn hai chục ngày,
quân Thục không làm thế nào phá được thành.
Khổng Minh trong bụng buồn rầu.
Chợt có tin báo cứu của Ngụy đã đến, đại tướng là Vương Song.
Khổng Minh hỏi:
- Có ai dám ra địch Vương Song
chăng?
Ngụy Diên xin đi.
- Ngươi là tiên phong đại tướng,
chưa nên đi vội.
Có ai dám đi nữa không?
Tỳ tướng Tạ Hùng xin đi. Khổng
Minh cấp cho ba nghìn quân.
Khổng Minh hỏi:
- Có ai dám đi nữa không?
Tỳ tướng Cung Khởi dạ xin đi. Khổng
Minh cũng cấp cho ba nghìn quân.
Khổng Minh sợ Hác Chiêu ở trong
thành kéo quân xông ra, mới rút quân lui về hai chục dặm hạ trại.
Tạ Hùng dẫn quân đi trước, ùa gặp
Vương Song đánh nhau chưa được ba hiệp, bị Song chém chết. Quân Thục thua chạy
Song đuổi theo. Cung Khởi tiếp vào đánh, mới được vài hiệp, lại bị chém nốt.
Quân thua về báo với Khổng Minh. Khổng Minh giật mình kíp sai Liêu Hóa, Vương
Bình, Trương Ngực ba người ra cự chiến. Ba người dàn trận, Vương Song ra giao
phong với Trương Ngực, được vài hiệp chưa phân thắng phụ, Song giả thua chạy,
Ngực sấn vào đuổi. Vương Bình biết Trương Ngực bị lừa, gọi to lên rằng:
- Đừng đuổi theo nữa?
Trương Ngực vội vàng quay ngựa về,
thì đã bị Vương Song quăng một chùy lưu tinh đến, tin vào sau lưng. Ngực nằm rạp
xuống yên ngựa mà chạy. Vương Song đuổi theo. Vương Bình, Liêu Hóa đổ ra chận lại,
cứu được Trương Ngực, Vương Song thúc quân đánh rát một trận, quân Thục tổn hại
rất nhiều.
Trương Ngực về đến trại, thổ ra
vài đấu huyết. Ngực nói với Khổng Minh rằng:
- Vương Song khỏe lắm, không sao
địch nổi, nay đã dẫn hai vạn quân cắm trại ở ngoại thành Trần Thương, bốn mặt gỗ
nhọn rào kín, lại đắp hai lần thành lũy, xẻ rãnh đào hào, giữ gìn cẩn mật lắm.
Khổng Minh thấy thiệt mất hai tướng
mà Trương Ngực thì bị thương, mới gọi Khương Duy lại hỏi rằng:
- Cửa đường Trần Thương không đi
lọt được, ngươi có mẹo gì không?
Duy thưa rằng:
- Ở Trần Thương này, thành trì
kiên cố, Hác Chiêu phòng giữ cẩn mật lại có Vương Song giúp sức thêm, khó lòng
lấy được. Không bằng sai một đại tướng, dựa núi men sông, cắm trại mà giữ cho vững,
lại sai tướng giỏi giữ đường hiểm yếu, để phòng mặt Nhai Đình. Thừa tướng thì dẫn
đại quân ra thẳng Kỳ Sơn, tôi xin dùng một mẹo này, chắc bắt được Tào Chân.
Khổng Minh nghe lời, sai Vương
Bình, Lý Khôi dẫn hai toán quân giữ đường nhỏ Nhai Đình, sai Ngụy Diên giữ cửa
Trần Thương, lại sai Mã Đại làm tiên phong, Quan Hưng, Trương Bào làm tiền hậu
cứu ứng, đi lẻn đường nhỏ kéo ra Kỳ Sơn.
Tào Chân nghĩ lần trước bị Tư Mã
Ý cướp mất công lao. Chuyến này Chân định hưởng công một mình, bèn sai Quách
Hoài, Tôn Lễ chia ra giữ các mặt đông tây. Nghe tin ở Trần Thương cáp cấp, Chân
đã sai Vương Song đi cứu rồi. Về sau lại biết Vương Song chém được tướng Thục,
Chân mừng lắm, bèn sai đại tướng Phí Diệu quyền nhiếp tiền bộ tổng đốc tướng
sĩ, chia nhau ra giữ các cửa ải.
Một hôm, quân tuần tiễu bắt được
một tên do thám đưa đến. Chân sai Diệu vào hỏi. Tên ấy quỳ dưới trướng bẩm rằng:
- Tôi không phải là người do
thám, có việc cơ mật lại bẩm với đô đốc đây thôi, lỡ bị quân tuần phòng bắt được.
Xin đô đốc hãy cho tả hữu lui ra ngoài, tôi xin thưa chuyện.
Tào Chân sai cởi trói cho y, rồi
đuổi tả hữu ra, hỏi rằng:
- Mày có việc cơ mật gì?
Tên ấy bẩm:
- Tôi là người tâm phúc của
Khương Bá Ước, bản quan tôi sai đem mật thư đến đây dâng đô đốc.
Chân hỏi:
- Thư đâu?
Tên ấy thò vào túi lấy thư trình
lên. Chân mở ra xem, thư rằng:
"Tôi tướng Khương Duy trăm lạy,
xin trình dưới cờ đại đô đốc được hay. Duy nghĩ rằng: Nhà Duy đời đời ăn lộc
nhà Ngụy, không đáng được giữ ngoài biên thành, đội ơn dày ấy, biết bao giờ đền
báo cho xiết! Trước kia lỡ mắc phải mẹo Gia Cát Lượng, hãm vào chốn non cùng
núi thẳm, nghĩ đến nước cũ bao giờ cho quên! Nay quân Thục ra đây, Gia Cát Lượng
tin cậy Duy lắm. Đô đốc mang đại quân đến, nếu gặp giặc thì nên giả thua lui về.
Duy ở mặt sau nổi lửa làm hiệu, trước hết đốt lương thảo của Thục rồi đô đốc sẽ
dẫn đại quân ập mà đánh, chắc bắt sống được Gia Cát Lượng, Duy không phải là
giám lập công cán gì đâu, thực chỉ muốn cái tội trước mà thôi. Nếu đô đốc soi
xét đến, xin trả lời cho biết!".
Tào Chân xem xong, mừng nói rằng:
- Trời cho ta thành công chuyến
này!
Liền trọng thưởng cho người mang
thư, sai về nói lại với Khương Duy, y hẹn hội hợp. Rồi gọi Phí Diệu đến bàn bạc
rằng:
- Nay Khương Duy mật sai người đến
dâng hàng thư, bày cho ta những kế như trong thư này, ngươi nghĩ thế nào?
Diệu nói:
- Gia Cát Lượng lắm mưu, Khương
Duy nhiều trí, hoặc giả Gia Cát Lượng sai hắn làm ra kế ấy, trong có mưu lừa dối
gì chăn?
Chân nói:
- Hắn nguyên là người Ngụy, bất đắc
dĩ phải hàng Thục, còn ngờ vực gì nữa!
Diệu nói:
- Đô đốc chớ nên đi vội, hãy giữ
kỹ lấy trại nhà. Tôi xin dẫn một toán quân tiếp ứng cho Khương Duy. Nếu thành
công, xin nhường cả về đô đốc, nhược bằng có mưu gian gì, tôi xin chịu một
mình.
Chân mừng lắm, sai Phí Diệu dẫn
năm vạn binh, kéo ra hang Tà Cốc. Diệu đi hai ngày, đóng quân lại, sai người đi
dò thám xem sao. Thám tử về báo có quân Thục kéo đến. Diệu vội tiến binh lên.
Chưa kịp đánh nhau thì quân Thục đã lui rồi. Diệu dẫn quân đuổi theo. Quân Thục
lại quay đến. Quân Ngụy sắp dàn trận đánh, quân Thục lại lui. Cứ thế lại nhai
mãi đến ngày hôm sau. Quân Ngụy một đêm một ngày không dám nghỉ chút nào, chỉ sợ
quân Thục bất ngờ xông đến. Bấy giờ trời đã gần tối, quân Ngụy sắp sửa thổi cơm
ăn. Bỗng đâu bốn mặt tiếng reo ầm ầm, còi trống ngang tai, quân Thục kéo đến đầy
ngàn man dã. Khổng Minh ngồi chĩnh chện trên xe, cho tướng Ngụy ra nói chuyện.
Phí Diệu trông thấy Khổng Minh,
trong bụng đã mừng, dặn tả hữu rằng:
Nếu bằng quân Thục ập đến, thì
quân ta hãy lui về, khi nào thấy có lửa bốc lên mé sau núi, sẽ lại thúc vào tiếp
ứng?
Nói đoạn, tế ngựa ra trận, gọi to
lên rằng:
- Tướng đã bị thua lần trước kia,
nay sao dám đến đây?
Khổng Minh nói:
- Ngươi bảo Tào Chân ra đây nói
chuyện.
Diệu nói:
- Tào đô đốc là cành vàng lá ngọc,
lại thèm nói chuyện với ngươi à!
Khổng Minh nổi giận, cầm quạt
lông vẫy một cái, tả có Mã Đại, hữu có Trương Ngực, hai bên xông ra. Quân Ngụy
lui về. Đi được ba chục dặm, trông thấy mé sau lưng quân Thục có ngọn lửa cháy,
và nghe tiếng reo ầm ầm. Diệu tưởng là hiệu lửa của Khương Duy, mới quay quân
đánh quật lại. Quân Thục thấy quân Ngụy kéo đến. Khi gần đến chỗ lửa sáng, thì
có Quan Hưng, Trương Bào từ ở trong đường núi kéo quân đánh ra, trên núi tên đạn
ném xuống rào rào. Phí Diệu biết là mắc mẹo, vội vàng rút quân về. Quan Hưng dẫn
quân đuổi theo, quân Ngụy giày xéo lẫn nhau, xa xuống khe chết hại rất nhiều.
Diệu chạy thoát được. Diệu đang chạy, lại gặp phải Khương Duy đánh chặn ngang
đường.
Diệu mắng rằng:
- Quân phản tặc vô tính kia, tao
chẳng may lỡ mắc phải gian kế của mày.
Duy cười nói:
- Tao muốn bắt Tào Chân, lầm tóm
phải mày đấy thôi, xuống ngựa mà chịu trói đi cho mau!
Diệu quất ngựa tháo đường chạy rẽ
vào trong hang núi. Bổng lại thấy cửa hang lửa sáng rực, mà sau lưng thì quân
đuổi theo đã sắp đến. Diệu biết thân không thoát nào, liền rút gươm tự vẫn. Còn
quân sĩ xin hàng cả. Khổng Minh luôn đêm hôm ấy, đem quân lại Kỳ Sơn hạ trại,
thu thập quân mã, trọng thưởng cho Khương Duy.
Duy nói:
- Tôi tiếc không giết được Tào
Chân.
Khổng Minh cũng nói:
- Tiếc thay! Dùng mẹo to mà chỉ
thành công được nhỏ.
Tào Chân nghe tin chết mất Phí Diệu
phàn nàn không biết ngần nào, bèn bàn nhau với Quách Hoài, tìm kế phá giặc. Tôn
Lễ, Tân Tỷ dâng biểu tâu với Ngụy chủ, rằng quân Thục lại ra Kỳ Sơn. Tào Chân
hao binh tổn tướng. Tào Tuấn cả kinh, mời Tư Mã Ý vào hỏi kế.
Ý tâu rằng:
- Tôi đã có mẹo phá được Gia Cát
Lượng. Không cần phải dùng đến quân Ngụy khoe khoang tài cán gì, mà quân Thục tự
nhiên phải chạy.
Ấy là:
Còn nhờ Trọng Đạt có mưu hay
Chưa biết mưu mẹo ra làm sao, xem
hồi sau phân giải.
Đuổi quân Hán, Vương Song mắc mưu
Úp Trần Thương, Võ Hầu thắng trận
Tư Mã Ý tâu với Ngụy chủ rằng:
- Tôi thường nói với bệ hạ là Gia
Cát Lượng tất đi đường Trần Thương, cho nên sai Hác Chiêu giữ ở đó, nay quả
nhiên như thế thực. Bởi vì đi lối ấy thì mang lương tiện lắm. Nay đã có Hác
Chiêu, Vương Song giữ gìn, giặc không đi qua được lối ấy. Còn các đường nhỏ
khác, vận tải khó nhọc. Tôi đồ rằng quân lương của quân Thục phen này chỉ còn đủ
một tháng, nên chúng cần phải đánh ngay. Quân ta chỉ nên giữ vững chớ đánh. Xin
bệ hạ giáng chiếu cho Tào Chân, sai y giữ vững các nơi quan ải, không ra đánh vội.
Chỉ một tháng, quân Thục phải chạy, bấy giờ sẽ thừa thế đuổi đánh, có thể bắt
được Gia Cát Lượng.
Tuấn mừng nói:
- Ngươi đã có tài biết trước thế,
sao không mang quân ra mà đánh có được không?
Ý nói:
- Tôi không phải dám tiếc mình
đâu, chỉ là muốn lưu quân này lại để phòng mặt Đông Ngô đấy thôi. Tôn Quyền nay
mai tất tiến xong tôn hiệu. Nếu hắn xưng tôn hiệu, sợ bệ hạ hỏi tội, tất mang
quân vào cướp nước ta trước. Cho nên tôi định lưu quân này lại dễ đề phòng.
Đang nói bỗng có một cận thần tâu
rằng:
- Tào đô đốc xin tâu báo quân
tình.
Ý nói:
- Bệ hạ nên sai người ra dặn bảo
Tào Chân nếu có đuổi theo quân Thục, phải xem hư thực thế nào đã, không nên vào
nơi trọng địa, mà mắc mẹo Gia Cát Lượng đấy!
Tào Tuấn lập tức sai thái thường
khanh Hàn Kỳ cầm cờ tiết ra bảo Tào Chân chớ nên đánh vội, phải giữ quân cẩn mật
đợi Thục lui quân mới xông ra đánh. Tư Mã Ý tiễn Hàn Kỳ ra ngoài thành, dặn rằng:
- Ta lấy công này nhường cho Tử
Đan. Ông có ra đó chớ nên nói ta bày ra mẹo ấy, chỉ là thiên tử giáng chiếu sai
giữ gìn cẩn thận, mà có sai người đi đuổi giặc thì phải suy nghĩ cho chín chắn
chớ dùng người nông nổi nóng tính mà lỡ việc.
Hàn Kỳ từ biệt ra đi.
Tào Chân đang ngồi bàn việc trong
tướng, chợt có Hàn Kỳ mang chiếu đến. Chân ra ngoài thành nghênh tiếp, nhận lời
chỉ dụ, rồi lui vào bàn nhau với Quách Hoài. Tôn Lễ nhận lời.
Quách Hoài nói:
- Đây hẳn là kế của Tư Mã Trọng Đạt!
Tôn Lễ hỏi:
- Mẹo ấy ra làm sao?
Hoài nói:
- Người ấy thật là biết cách của
Gia Cát Lượng dùng binh. Mai sau, chống chọi quân Thục, tất là Trọng Đạt thôi.
Chân hỏi:
- Nếu quân Thục không rút quân về
thì làm thế nào?
Hoài nói:
- Nên mật sai người ra bảo Vương
Song dẫn binh tuần tiểu các đường nhỏ, cho quân Thục không dám vận lương đến.
Khi nào cạn lương, quân Thục tất phải chạy, bấy giờ sẽ đuổi đánh, chắc là được
to.
Tôn Lễ nói:
- Tôi xin đi ra Kỳ Sơn, giả đò tải
xe lương, trên xe chứa củi khô cỏ gianh, bỏ sẵn lưu hoàng diêm tiêu vào trong,
rồi cho người nói phao lên rằng lương ở Lũng Tây vận đến. Quân Thục đang thiếu
lương, thấy vậy tất ra cướp giật. Ta sẽ phóng hỏa đốt xe, lại có phục binh đánh
tiếp ứng vòng ngoài, chắc là thắng được.
Chân mừng nói:
- Kế ấy hay lắm!
Lập tức sai Tôn Lễ dẫn binh đi, y
kế mà làm. Một lát sai Vương Song tuần phòng các đường nhỏ cho nghiêm ngặt.
Quách Hoài thì dẫn quân ra trông nom mặt Cơ Cốc, Nhai Đình chia giữ các nơi hiểm
yếu. Lại sai con Trương Liêu là Trương Hỗ làm tiên phong và sai con Nhạc Tiến
là Nhạc Lâm làm phó tiên phong, cùng giữ trại đầu, không cho ra đánh.
Khổng Minh ở trong trại Kỳ Sơn, mỗi
ngày sai người ra khiêu chiến. Quân Ngụy giữ vững không ra. Khổng Minh bàn với
bọn Khương Duy rằng:
- Quân Ngụy giữ mãi không ra thế
này, hẳn là biết quân ta ít lương. Nay đường Trần Thương không đi được, còn các
đường nhỏ thì tải đi khó nhọc lắm. Ta tính lương thảo quân ta hiện nay không đủ
dùng trong một tháng, làm thế nào bây giờ?
Đang trong khi bàn bạc chợt có
tin quân Ngụy vận lương ở Lũng Tây về, đi qua mé tây núi Kỳ Sơn này, tướng vận
lương tên là Tôn Lễ.
Khổng Minh hỏi rằng:
- Người ấy thế nào?
Có người biết thưa rằng:
- Người ấy trước theo Ngụy chủ,
ra săn ở núi Đại Thạch, bổng dưng có một con hổ dữ, nhảy xổ đến trước xe vua. Hắn
nhảy phắt xuống ngựa, rút gươm chém chết ngay con hổ ấy, rồi được phong làm thượng
tướng quân. Ấy là một tướng tâm phúc của Tào Chân.
Khổng Minh cười, nói:
- Đó Ngụy tướng tính rằng ta khan
lương, cho nên dùng mẹo này đây. Trên xe chắc chứa toàn là củi khô, cỏ và đồ dẫn
lửa. Ta thường ngày hay dùng kế hỏa công, nó lại muốn múa rìu qua mắt thợ à? Nếu
ta đến cướp lương, nó tất đến cướp trại ta. Nay ta nên dùng mẹo nó mà lừa nó mới
được.
Bèn gọi Mã Đại đến dặn rằng:
- Người dẫn ba nghìn quân, đến hẳn
chỗ quân Ngụy chứa lương, nhưng không nên vào trại, chỉ cần thuận chiều gió mà
phóng hỏa, giữ cho quân nó cướp trại ta.
Lại sai Mã Trung, Trương Ngực mỗi
người dẫn năm nghìn quân vây bọc mặt ngoài, để trong ngoài dồn vào mà đánh.
Ba người vâng lệnh dẫn quân ra
đi.
Lại gọi Quan Hưng, Trương Bào đến
dặn rằng:
- Trại đầu quân Ngụy, tiếp liền
con đường ngã tư. Chiều hôm nay có ngọn lửa nổi lên, quân Ngụy tất đến cướp trại
ta. Hai người nên phục quân sẵn ở cạnh trại Ngụy, đợi quân nó đi khỏi thì ập
vào ngay mà cướp trại.
Lại dặn Ngô Ban, Ngô Ý rằng:
- Hai chúng ngươi mỗi người dẫn một
cánh quân phục kích ở ngoài trại, nếu quân Ngụy đến thì chặn đường về mà đánh.
Khổng Minh phân phát đâu đấy, ngồi
cao trên núi Kỳ Sơn, đợi xem ra làm sao.
Quân Ngụy biết tin quân Thục muốn
đến cướp lương, vội vàng báo với Tôn Lễ. Lễ sai người phi với Tào Chân. Chân lại
sai người đến trại đầu dặn bảo Trương Hổ, Nhạc Lâm: Hễ trông tấy mé tây núi có
ngọn lửa bốc lên, thì dẫn quân đến cướp trại Thục. Hai người được lệnh, sai
quân lên lầu cao chờ xem hiệu lửa.
Nói về Tôn Lễ phục quân ở cạnh
núi, đợi quân Thục. Canh hai đêm ấy, Mã Đại dẫn ba nghìn quân, người ngậm tăm,
ngựa khóa miệng. Đến thẳng mé tây núi, Đại thấy xe lương trùng điệp đi, dàn ra
xung quanh làm trại, trên xe có cắm cờ. Bấy giờ đang nổi gió đông nam, Đại sai
quân đứng ở mặt nam trại phóng hỏa. Xe đồ cháy sạch, lửa sáng rực trời. Tôn Lễ
vội vàng kéo quân đến. Bỗng thấy trống, tù và rầm rĩ, rồi Trương Ngực, Mã Trung
dẫn quân đổ ra vây bọc quân Ngụy vào giữa trận, Tôn Lễ kinh hoàng. Lại nghe thấy
tiếng reo nổi lên, Mã Đại dẫn quân từ chỗ lửa sáng đánh lại. Quân Ngụy bối rối.
Gió càng to, lửa cháy càng mạnh, quân Ngụy người ngựa tan tác, chết hại không
biết bao nhiêu mà kể. Tôn Lễ xông pha khói lửa, dẫn ít thương binh chạy thoát.
Trương Hổ ở trong trại, trông thấy
ngọn lửa, mở tung cửa, cùng với Nhạc Lâm kéo đến cướp trại Thục. Đến nơi không
thấy một người nào, vội thu quân về thì Ngô Ban, Ngô Ý đổ ra chặn mất đường.
Hai tướng thoát khỏi vòng vây, về đến trại nhà, thì trên thành tên bắn xuống
như mưa, té ra trại đã bị Quan Hưng, Trương Bào cướp mất tự bao giờ.
Quân Ngụy chạy cả về trại Tào
Chân. Vừa vào đến cửa, lại gặp ngay toán bại quân chạy đến, té ra Tôn Lễ. Đôi
bên cùng vào ra mắt Tào Chân, kể lại chuyện bị thua. Tào Chân sai giữ vững lấy
trại lớn, từ đó không ra đánh nữa.
Quân Thục đại thắng. Khổng Minh mật
sai người dặn mẹo cho Ngụy Diên, một mặt sai nhổ trại rút quân về.
Dương Nghi nói:
- Nay đã đại thắng, nên diệt hết
nhuệ khí của quân Ngụy, can gì lại thu quân về?
Khổng Minh nói:
- Quân ta không có lương, cốt phải
đánh nhanh. Nay quân nó giữ vững không ra, quân ta sẽ khốn mất. Nó tuy tạm thời
chịu thua, nhưng Trung Nguyên chắc có quân tiếp viện. Nếu nó đem binh kỵ chặn
đường mang lương của ta, bấy giờ ta muốn về cũng khó. Chi bằng nhân lúc nó mới
thua, chưa dám dòm ngó đến quân mình, thừa cơ mà về ngay đi. Chỉ còn một mặt Ngụy
Diên cự nhau với Vương Song ở đường Trần Thương là khó thoát. Nhưng ta đã giao
cho một kế chém Vương Song, để quân Ngụy không dám đuổi nữa. Nay nên cho hậu đội
đi trước sau đi.
Đêm hôm ấy, Khổng Minh chỉ để vài
người ở lại đánh trống cầm canh còn bao nhiêu binh mã kéo về hết, sáng ra còn
trơ trại không.
Tào Chân ngồi trong trại, đang lo
buồn vì thua trận, sực có Trương Cáp dẫn quân đến. Cáp nói với Tào Chân rằng:
- Tôi phụng chỉ vua, lại đây chịu
lệnh đô đốc sai khiến.
Chân hỏi:
- Khi ngươi đi có đến từ Trọng Đạt
không?
Cáp nói:
- Trọng Đạt có dặn rằng: Nếu quân
ta thắng, thì quân Thục chưa dám đi vội, nếu quân ta thua, thì quân Thục tất
nhiên rút về ngay. Nay quân ta vừa thua xong đô đốc đã cho người đi dò xem tin
tức quân Thục ra làm sao chưa?
Tào Chân bực tức vô ngần.
Ngụy Diên lĩnh mật kế của Khổng
Minh, canh hai đêm hôm ấy thu quân về Hán Trung. Quân mật thám báo tin với
Vương Song. Song dẫn binh cố sức đuổi theo. Đi được hơn hai chục dặm, dần dần
đuổi kịp quân Thục. Trông thấy cờ hiệu Ngụy Diên đi trước, Song gọi to lên rằng:
- Ngụy Diên đừng chạy nữa!
Quân Thục cứ việc cắm đầu chạy.
Song tế ngựa đuổi dấn lên. Bỗng quân Ngụy kêu lên rằng:
- Trại nhà ở ngoài thành bốc
cháy, xin tướng quân về ngay kẻo mắc mẹo giặc.
Song vội vàng quay ngựa lại, quả
nhiên thấy lửa sáng rực trời liền thu quân trở về. Khi qua một sườn núi, bỗng
có một người ở trong bụi cây nhảy xô ra, quát to lên rằng:
- Ngụy Diên ở đây!
Vương Song giật nẩy mình chưa kịp
đề phòng bị Ngụy Diên chém chết, lăn quay xuống ngựa. Quân Ngụy sợ có mai phục,
chạy tản ra các phía. Diên chỉ có ba chục tên thủ hạ, từ từ kéo về Hán Trung.
Người sau có thơ khen rằng:
Rực sáng trời sao chiếu một phương
Tiến thoái dùng binh thần cũng chịu
Trần Thương đường hẻm chém Vương Song
Nguyên là Ngụy Diên chịu kế của
Khổng Minh, chỉ để ba chục tên kỵ binh, phục ở bên cạnh trại Vương Song, đợi hắn
kéo quân đi thì phóng hỏa đốt trại rồi phục sẵn một chỗ, đợi hắn trở về bất
thình lình xông ra mà chém.
Ngụy Diên chém Vương Song rồi, về
Hán Trung ra mắt Khổng Minh, trao trả quân mã. Khổng Minh mở đại yến, hội cả
các tướng lại ăn mừng.
Trương Cáp đuổi quân Thục không kịp,
trở về trại. Chợt có Hác Chiêu sai người đến báo Vương Song chết trận, Tào Chân
nghe tin thương sót không biết ngần nào, lo lắng thành bệnh, rút về Lạc Dương.
Sai Quách Hoài, Tôn Lễ, Trương Cáp giữ các đạo Trường An.
Nói về Ngô chủ Tôn Quyền, một hôm
đang buổi chầu, có người về báo Thục thừa tướng đem quân đánh Ngụy hai lần, bên
Ngụy hao binh tổn tướng rất nhiều. Các quan được tin ấy, cùng khuyên Ngô vương
cất quân sang đánh Trung Nguyên.
Quyền ngần ngại chưa quyết.
Trương Chiêu tâu rằng:
- Gần đây trên núi Đông sơn ở Võ
Xương có phượng hoàng ra, dưới sông đại giang, rồng vàng nhiều lần xuất hiện.
Chúa công đức sánh với Đường Ngu, công tầng Văn Võ, nên ngôi Hoàng Đế, rồi sẽ cất
quân.
Các quan cùng nói:
- Lời Tử Bố chí phải!
Quần thần bèn kén ngày bính dần,
tháng tư, mùa hạ, đắp đàn ở mé nam quận Võ Xương, mời Tôn Quyền lên đàn, lên
ngôi Hoàng Đế, cải niên hiệu Hoàng Đế thứ tám, đặt tên Thụy cha là Tôn Kiên làm
võ liệt Hoàng Đế, mẹ là Ngô thị làm Võ liệt Hoàng hậu, anh là Tôn Sách làm
Trương Sa hoàng vương, lập con là Tôn Đăng làm hoàng thái tử, sai con cả Gia
Cát Cẩn là Gia Cát Khác làm thái tử tả phụ, con thứ Trương Chiêu là Trương Hưu
làm thái tử hữu bật.
Gia Cát Khác, tự là Nguyên Tốn,
mình dài bảy thước, rất thông minh, ứng đối cực giỏi. Tôn Quyền yêu lắm. Khi mới
lên sáu tuổi, nhân có tiệc yến, Khác theo cha vào dự tiệc. Quyền thấy Gia Cát Cẩn
mặt dài, bèn sai người dắt một con lừa đến, lấy bút phấn viết vào mặt lừa rằng:
"Gia Cát Tử Du". Mọi người thấy vậy cười ầm cả lên. Khác vội vàng lấy
bút viết thêm hai chữ nữa xuống dưới, thành ra sáu chữ: "Gia Cát Tử Du chi
lư. Cả đám ngồi ai cũng ngạc nhiên, phục tài Khác lắm.
Quyền càng mừng thưởng ngay cho
Khác con lừa ấy.
Một bữa, Quyền hội các quan lại
ăn yến, sai Khác bưng chén mời rượu các quan. Mời đến Trương Chiêu, Chiêu không
uống, bảo làm thế không phải là phép dưỡng lão. Quyền bảo Khác rằng.
- Mày có mời thế nào cho Tử Bố uống
được không?
Khác vâng lời, nói với Trương
Chiêu rằng:
- Ngày xưa ông Khương thượng phụ,
tuổi đã chín mươi, còn cầm cờ mao, cắp lưỡi việt đi đánh giặc, chưa cho là già.
Nay tiên sinh khi lâm chuyện thì lui lại sau, lúc uống rượu thì ngồi lên trước,
sao còn trách rằng không hợp phép dưỡng lão?
Trương Chiêu cứng lưỡi, không đối
đáp lại được, phải gượng uống cạn chén rượu ấy.
Bởi thế, Tôn Quyền yêu mến, mới
cho vào giúp thái tử. Trương Chiêu ngồi ở trên hàng tam công, cho nên con cũng
được làm thái tử hữu bật.
Tôn Quyền cất Cố Ung lên làm thừa
tướng, Lục Tốn làm thượng tướng quân, sai giúp thái tử giữ Võ Xương.
Quyền trở về Kiến Nghiệp, hội
quân thần bàn kế đánh Ngụy.
Trương Chiêu tâu rằng:
- Bệ hạ mới lên ngôi báu, chưa
nên động binh, hãy sửa việc văn mà xếp việc võ lại, mở thêm nhà học, để yên bụng
dân, sai sứ vào Xuyên, thông hiếu với Thục, dần dần sẽ toan việc khác.
Quyền nghe lời, sai sứ vào Xuyên
thông hiếu. Sứ giả ra mắt hậu chủ, tâu việc Tôn Quyền lên ngôi. Hậu chủ bàn với
quần thần. Ai nấy đều chi Tôn Quyền là chiếm ngôi xưng đế, nên tuyệt tình hòa
hiếu đi thôi.
Tưởng Uyển nói:
- Việc này nên cho hỏi thừa tướng,
xem xử trí ra sao.
Hậu chủ sai người đến Hán Trung hỏi
Khổng Minh.
Khổng Minh nói:
- Nên sai người đem lễ vật sang mừng
vua Ngô, và xin sai Lục Tốn cất sang đánh Ngụy. Ngụy tất sai Tư Mã Ý ra cự. Nếu
Tư Mã Ý chống nhau với Đông Ngô, ta thừa cơ lại ra Kỳ Sơn lần nữa, thì Trường
An có thể đồ được.
Hậu chủ nghe lời, sai thái úy Trần
Chấn đem ngựa tốt, đai ngọc, vàng, hạt châu, bảo bối sang mừng Đông Ngô. Trần
Chấn ra mắt Tôn Quyền, dâng trình quốc thư. Quyền mừng rỡ, mở tiệc khoản đãi, rồi
cho về Thục.
Tôn Quyền triệu Lục Tốn vào, thuật
chuyện Thục hẹn cất quân sang đánh Ngụy.
Tốn nói:
- Đấy là Gia Cát Lượng sợ Tư Mã
Ý, cho nên bày ra mẹo ấy. Ta đã đồng tình, thì cũng phải nghe thôi. Nay hãy nên
làm giả ra dáng cất quân, để tiếp ứng cho Tây Thục, nhưng không tiến binh vội,
đợi khi nào Khổng Minh đánh Ngụy thật gấp, ta sẽ thừa cơ vào lấy Trung Nguyên
là hơn.
Tôn Quyền nghe lời, truyền lệnh
sai các xứ Kinh Tương rèn tập quân mã sẵn sàng, chọn ngày cất quân đi.
Trần Chấn về Hán Trung, báo tin với
Khổng Minh. Khổng Minh còn lo đường Trần Thương khó tiến, bèn sai người đi thám
xem làm sao. Người đi thám về báo rằng: Hác Chiêu giữ thành Trần Thương hiện
đang bị bệnh nặng. Khổng Minh mừng, nói:
- Việc ta chắc xong!
Liền gọi Ngụy Diên, Khương Duy đến
dặn rằng:
- Hai chúng ngươi, mỗi người lĩnh
năm nghìn quân, phải đi cho kịp đến Trần Thương hễ trông thấy có ngọn lửa cháy
thì ra sức mà đánh thành.
Hai người không hiểu ý, hỏi rằng:
- Đến hôm nào nên cất quân đi?
Khổng Minh nói:
- Hạn cho các ngươi ba ngày thì
phải thu xếp xong, không cần vào từ ta, cứ việc lên đường!
Hai người vâng mệnh trở ra.
Lại gọi Quan Hưng, Trương Bào đến,
ghé tai dặn nhỏ mấy câu. Hai ngươi lĩnh mật kế đi ngay.
Quách Hoài nghe tin Hác Chiêu bịnh
nặng, bàn với Trương Cáp rằng:
- Hác Chiêu bệnh nặng ngươi nên đến
thay thế cho hắn mà giữ thành Ta sẽ tả biểu tâu về triều đình, khắc có định đoạt.
Trương Cáp dẫn ba nghìn quân lại
thay cho Hác Chiêu. Bấy giờ Chiêu đang mệt lắm; đêm ấy đang nằm rên rỉ trong
giường, chợt có tin báo quân Thục đã kéo đến nơi. Chiêu vội vàng sai người lên
mặt thành canh giữ, thì đã thấy trên các cửa thành có lửa cháy, quân sĩ xốn
xáo. Chiêu kinh khiếp quá mà chết. Quân Thục kéo ùa vào.
Ngụy Diên, Khương Duy dẫn quân đến
dưới thành trông lên không thấy một lá cờ nào mà cũng không thấy trống cầm
canh. Hai người hồ nghi, không dám đánh thành. Bỗng một tiếng nổ, tinh kỳ bốn mặt
dựng đều cả lên một lượt rồi thấy một người gọi to lên rằng:
- Hai chúng ngươi sao đến chậm thế?
Hai tướng trông lên, té ra Khổng
Minh, vội vàng xuống ngựa lạy, mà nói rằng:
- Mẹo thừa tướng rất thần kỳ!
Khổng Minh sai mở cửa thành cho
vào, rồi bảo rằng:
- Ta nghe tin Hác Chiêu ốm nặng,
hẹn các ngươi trong ba ngày cất quân đến lấy thành, đó là cho yên bụng chúng mà
thôi. Chính thì ta sai Quan Hưng, Trương Bào giả tiếng điểm quân, ra luôn ngay
Hán Trung. Ta cũng náu ở trong đội quân ấy, khuya sớm đi gấp đường đến tắt dưới
thành, để cho giặc đốt lửa ở các cửa thành, hò reo giúp oai, khiến quân Ngụy
kinh động. Binh không có chủ tướng, nên dễ vỡ, ta thừa cơ lấy thành dễ như
chơi. Binh pháp có nói: "Đến bất thình lình, đánh lúc không phòng bị",
là thế.
Ngụy Diên, Khương Duy phục là mẹo
cao.
Khổng Minh thương Hác Chiêu là
người trung, cho vợ con đem linh cửu về Ngụy, để tỏ lòng trung thành của hắn.
Khổng Minh bảo Ngụy Diên, Khương
Duy rằng:
- Hai ngươi chớ cởi áo giáp vội,
hãy dẫn quân ra cướp lấy thành Tản Quan đã. Quân giữ ải thấy quân ta đến, tất
phải bỏ chạy. Nếu chậm chạp, có quân cứu đến thì khó lòng lấy được nữa.
Hai tướng vâng lệnh, đến Tản
Quan, quân giữ ải quả nhiên rút chạy. Hai tướng lên ải, vừa toan cởi áo giáp,
thì đã thấy ngoài ải bụi bay mù mịt, quân Ngụy đương kéo tới nơi.
Hai tướng nói với nhau rằng:
- Thừa tướng thực tính kế như thần,
không biết đâu mà lường trước được!
Nói đoạn, lên lầu đứng xem, té ra
Ngụy tướng Trương Cáp. Hai người mới chia quân ra giữ các mặt. Trương Cáp thấy
quân Thục giữ mất đường hẻm rồi bèn rút quân về. Ngụy Diên đuổi đánh một trận,
quân Ngụy chết rất nhiều. Trương Cáp dẫn bại quân đi mất.
Ngụy Diên trở về ải, sai người
báo tin với Khổng Minh. Khổng Minh bây giờ đã dẫn binh ra Tà Cốc, lấy quận Kiến
Oai, quân Thục lục tục tiến đến. Hậu chủ lại sai đại tướng Trần Thức ra giúp, bởi
thế Khổng Minh lại dẫn quân ra Kỳ Sơn hạ trại.
Khổng Minh hội các tướng ra bàn rằng:
- Ta hai phen ra Kỳ Sơn, chưa bận
nào được lợi. Nay lại đến đây, ta đồ rằng tên Ngụy vẫn y theo chiến trường lần
trước, mà chống nhau với ta, giữ vững hai xứ Ung, My. Ta coi hai quận Âm Bình,
Võ Đô, tiếp giáp với nước ta, nếu lấy được hai thành ấy, cũng chia bớt được thế
lực quân Ngụy. Có ai dám ra đánh lấy hai xứ ấy không?
Khương Duy xin đi, Vương Bình
cũng xin đi. Khổng Minh mừng lắm, sai Vương Bình dẫn một vạn quân đánh lấy Võ
Đô. Hai người vâng lệnh đi ngay.
Lại nói Trương Cáp, về đến Trường
An ra mắt Quách Hoài, Tôn Lễ, trình rằng:
- Nay thằng Trần Thương đã mất,
Hác Chiêu đã chết, Tản Quan cũng bị quân Thục cướp mất. Khổng Minh lại ra Kỳ
Sơn, chia đường tiến binh.
Quách Hoài giật mình, nói:
- Nếu thế thì Khổng Minh lại lấy
hai thành Ung, My của Trường An.
Bèn một mặt để Trương Cáp ở lại
giữ Trường An, Tôn Lễ ra giữ Ung Thành còn mình ra giữ My Thành, một mặt dâng
biểu về Lạc Dương cấp báo.
Ngụy chủ được tin ấy, sợ hãi lắm.
Lại có Mãn Sủng dâng biểu về tâu rằng:
- Tôn Quyền ở Đông Ngô, tiếm xứng
đế hiệu, thông hiếu với Thục. Nay Lục Tốn rèn luyện binh mã ở Võ Xương, chỉ nay
tất vào cướp nước Trường An.
Tào Tuấn nghe tin hai nơi nguy cấp,
lo cuống cả người lại, không biết nghĩ thế nào. Bấy giờ Tào Chân ốm chưa khỏi,
lập tức triệu Tư Mã Ý vào bàn bạc.
Ý tâu rằng:
- Cứ ý tôi xem ra, thì Đông Ngô
quyết không cất quân.
- Sao ngươi biết?
- Tôi xét Khổng Minh vẫn có ý báo
thù trận Hào Đình, không phải là không có ý đánh Ngô, chỉ còn e Trung Nguyên ta
thừa cơ đến đánh, cho nên tạm hòa với Ngô đó mà thôi. Lục Tốn cũng biết ý như
thế, cho nên giả làm ra dáng cất quân ra ứng phó, nhưng kỳ thực là ngồi đó mà
xem kẻ được người thua, chứ không có bụng nào giúp Thục đâu. Bệ hạ chỉ nên giữ
mặt Tây Thục, không phải phòng đến Ngô làm gì!
Tuấn nói:
- Ngươi thực là cao kiến lắm!
Bèn phong cho Tư Mã Ý làm đại đô
đốc, thống lĩnh tất cả binh mã các đạo Lũng Tây. Và sai cận thần đến lấy ấn của
Tào Chân để phong cho Tư Mã Ý.
Ý tâu rằng:
- Tôi xin đi lấy cũng được.
Liền từ vua, đến phủ Tào Chân, hỏi
thăm qua loa một vài câu, rồi nói rằng:
- Đông Ngô, Tây Thục hai nơi họp
binh vào cướp nước ta. Nay Khổng Minh đã ra Kỳ Sơn, đô đốc biết tin ấy chưa?
Chân giật mình, nói:
- Người nhà thấy tôi bệnh nặng,
không nói cho tôi được biết. Vậy nhà nước có việc nguy cấp như thế, sao không cử
Trọng Đạt lên làm đô đốc, để ra đánh Thục ngay đi?
Ý nói:
- Tôi tài ngu trí thiển, không xứng
được chức ấy.
Chân gọi đầy tớ bảo rằng:
- Đem ấn lại đây để giao cho Trọng
Đạt!
Ý nói:
- Đô đốc khoan tâm, tôi xin giúp
đỡ đô đốc một tay, nhưng quyết không dám lĩnh ấn.
Chân nhảy choảng dậy, nói:
- Nếu Trọng Đạt không nhận việc
này thì Trung Nguyên nguy mất! Ta phải gượng đến ra mắt thiên tử mà bầu cử cho
ông mới được.
- Thiên tử cũng đã có ấn mệnh,
nhưng tôi không dám nhận đấy thôi.
Chân mừng, nói:
- Trọng Đạt lĩnh chức nhiệm này,
tất đuổi được quân Thục.
Ý thấy Tào Chân hai ba lần thực bụng
nhường ấn, bấy giờ mới chịu nhận. Rồi vào từ Ngụy chủ, dẫn quân đến Trường An,
chống nhau với Khổng Minh.
Ấy là:
Giặc ngoài chỉ có mặt tây sang
Chưa biết được thua thế nào, xem
đến hồi sau phân giải.
-------------------------------------------------
Gia Cát Lượng cả phá quân Ngụy
Tư Mã Ý vào cướp Tây Xuyên
Năm Kiến Hưng nhà Thục Hán thứ bảy,
tháng tư, mùa hạ, Khổng Minh đóng quân ở Kỳ Sơn, chia làm ba trại, đợi quân Ngụy.
Tư Mã Ý dẫn binh đến Trường An, Trương Cáp ra tiếp vào, thuật lại chuyện trước.
Ý sai Cáp làm tiên phong, Đái Lăng làm phó tướng, dẫn mười vạn quân đến mé sông
Vị Thủy hạ trại. Quách Hoài, Tôn Lễ vào ra mắt Tư Mã Ý. Ý hỏi rằng:
- Các ngươi đã đánh nhau với quân
Thục trận nào chưa?
Hai người thưa rằng:
- Chưa đánh trận nào.
Ý nói:
- Quân Thục từ xa đến đây. Lợi về
đánh nhanh. Nay họ không đánh, chắc là có mẹo gì đây. Các mặt Lũng Tây, đã có
tin tức gì chưa?
Hoài nói:
- Bẩm đã có quân mật thám đi dò,
biết được các quận ngày đêm phòng giữ, mười phần cẩn thận, không có việc gì. Chỉ
có hai xứ Võ Đô, Âm Bình chưa thấy về báo.
Ý nói:
- Để ta sai người hẹn với Khổng
Minh quyết chiến ở đây. Hai chúng ngươi kíp lẻn ra con đường nhỏ, cứu viện hai
quân ấy, rồi đánh chẹn mé sau quân Thục, như thế quân giặc tự khắc rối loạn.
Hai người vâng kế, dẫn năm nghìn
quân đi đường tắt ra cứu hai quân. Dọc đường Quách Hoài nói chuyện với Tôn Lễ rằng:
- Trọng Đạt sánh với Khổng Minh
như thế nào?
Lễ nói:
- Khổng Minh hơn Trọng Đạt nhiều
lắm!
Hoài nói:
- Khổng Minh tuy giỏi hơn, nhưng
một mẹo này cũng tỏ thấy tài của Trọng Đạt hơn người. Nếu quân Thục đang đánh,
chúng ta tự mặt sau kéo đến, thì chẳng bối rối lắm ư?
Đang nói chuyện, tiểu mã chạy lại
báo rằng:
- Quận Âm Bình đã bị Vương Bình
đánh tan, mà quận Võ Đô cũng bị Khương Duy phá mất rồi. Quân Thục đóng ở gần
đây.
Lễ nói:
- Quân Thục đã phá được thành trì
rồi, làm sao lại còn dàn quân ở ngoài, tất có mưu mẹo gì đây, ta phải rút quân
về cho mau.
Quách Hoài nghe lời, sắp sửa thu
quân, bỗng một tiếng pháo hiệu nổ rầm trời, rồi mé sau có một toán quân đổ ra,
cờ hiệu Gia Cát Lượng. Khổng Minh ngồi chĩnh chện trên xe, Quan Hưng, Trương
Bào đi kèm tả hữu.
Tôn, Quách hai người trông thấy
thất kinh.
Khổng Minh cười, bảo rằng:
- Quách Hoài, Tôn Lễ đừng chạy nữa,
mẹo của Tư Mã Ý làm thế nào lừa được ta? Ý mỗi ngày sai người ở trước trại
khiêu chiến, mà sai chúng mày đánh tập hậu quân ta. Võ Đô, Âm Bình ta đã lấy được
rồi, hai chúng mày sao không hàng đi cho sớm, còn muốn quyết chiến với ta hay
sao?
Hai người kinh hoảng. Bỗng lại
nghe tiếng reo ầm ĩ, té ra Vương Bình, Khương Duy từ mặt sau đánh lại, Hưng,
Bào hai tướng cũng từ mặt trước đổ đến. Quân Ngụy thua to. Tôn, Quách, hai người
phải bỏ ngựa trèo qua núi mà trốn. Trương Bào trông thấy giục ngựa đuổi theo,
không ngờ ngựa vấp phải tảng đá, cả người lẫn ngựa ngã lăn xuống khe núi. Quân
sĩ vội vã xuống cứu, thì đầu Trương Bào đã toạc ra rồi. Khổng Minh vội sai người
đưa Bào về Thành Đô dưỡng bệnh.
Quách, Tôn hai người chạy thoát,
về trại ra mắt Tư Mã Ý, thuật lại từ đầu.
Ý nói:
- Đó không phải lỗi tại các
ngươi, chỉ vì Khổng Minh khôn ngoan hơn ta đó thôi! Hai ngươi lại nên giữ chắc
lấy các thành Ung, My, chớ có ra đánh. Ta khắc có mẹo đuổi được giặc.
Hai người lạy từ, trở ra.
Ý gọi Trương Cáp, Đái Lăng đến dặn
rằng:
- Nay Khổng Minh mới lấy được Võ
Đô, Âm Bình, tất phải ra đó phủ dụ trăm họ, không có ở trong trại này. Hai
chúng bay, mỗi người dẫn một trăm vạn tinh binh, lẻn ra mé sau trại Thục ráng sức
mà đánh. Ta dẫn quân dàn trận sẵn ở mé trước, đợi khi nào quân Thục náo loạn sẽ
tràn quân sang đánh thốc vào, chắc là phá được trại Thục. Nếu ta chiếm được địa
thế chỗ ấy, thì phá giặc cũng chẳng khó gì nữa!
Hai người nhận kế dẫn quân đi.
Đái Lăng đi mé tả, Trương Cáp di mé hữu, lẻn theo đường tắt. Sang canh ba ra
con đường lớn, hai bên gặp nhau, hội làm một cánh, kéo đến mé sau trại Thục. Đi
chưa được ba mươi dặm, tiền quân bỗng dừng lại không tiến. Trương, Đái hai người
tế ngựa lên xem thì chỉ thấy có vài trăm cổ xe chặn ngang đường đi.
Cáp nói:
- Đây tất có phòng bị rồi, ta nên
trở về cho xong. Hai tướng vừa sắp thu quân về, thì đã thấy lửa trên núi cháy
sáng rực cả lên, trống tù và om ả, rồi quân Thục bốn mặt đỗ ra, vây kín hai tướng
vào giữa.
Khổng Minh ở trên núi Kỳ Sơn, gọi
to lên rằng:
- Trương Cáp, Đái Lăng, nghe ta bảo
đây này! Tư Mã Ý đồ rằng ta ra Võ Đô, Âm Bình dụ dân, cho nên sai chúng bay đến
cướp trại có phải không? Hai chúng bay là tướng nhỏ nhặt, ta không thèm giết,
nên xuống ngựa hàng đi cho mau.
Trương Cáp nỗi giận, mắng rằng:
- Mày là một tên quê mùa xâm phạm
vào nước ta, sao dám khoác lác làm vậy? Nếu ta tóm được mày thì ta xả ra làm
muôn mảnh!
Nói đoạn quất ngựa leo lên. Trên
núi tên đạn bắn xuống như mưa. Cáp không sao lên được, mới tế ngựa múa thương,
đánh thốc ra ngoài vòng vây, không ai đương nổi. Quân Thục còn vây được Đái
Lăng, Trương Cáp lại xông vào, đánh cứu cho Đái Lăng ra nốt.
Khổng Minh ngồi trên núi thấy
Trương Cáp ra vào, xông pha trong đám vạn quân, tinh thần mạnh mẽ, bàn bảo với
tả hữu rằng:
- Ta nghe khi xưa Trương Dực đánh
với Trương Cáp dữ lắm ai trông thấy cũng rùng mình, nay mới biết là thực. Nếu để
người này, tất làm vạ cho nước Thục, phải liệu trừ đi mới xong!
Liền thu quân về trại.
Tư Mã Ý dẫn quân ra dàn trận sẵn
chỉ đợi quân Thục bối rối, thì xông vào. Một lát thấy Trương Cáp, Đái Lăng lật
đật chạy về, kêu rằng:
Khổng Minh phòng bị trước cả, nên
chúng tôi bị thua to trở về.
Ý giật mình, nói:
- Khổng Minh thực là thần nhân,
thà là ta lui về cho xong.
Lập tức truyền lệnh rút quân về
trại, giữ vững không dám ra nữa.
Khổng Minh thấy trận ấy được to,
bắt được ngựa và đồ khí giới không biết bao nhiêu mà kể, bèn thu quân về trại.
Mỗi ngày Khổng Minh sai Ngụy Diên ra khiêu chiến, quân Ngụy nhất định không ra.
Một chập luôn nửa tháng, hai bên không đánh nhau một trận nào.
Khổng Minh đang ngồi trong trướng
nghĩ ngợi, chợt có Phí Vĩ mang chiếu thư của thiên tử đến. Khổng Minh ra tiếp
vào trại, đốt hương bái mạng, tuyên đọc tờ chiếu.
Chiếu rằng:
"Việc ở Nhai Đình lỗi tại Mã
Tốc, mà người nhận làm lỗi của mình, tự ức mình quá trẫm ngại trái ý ngươi, nên
phải chiều lòng một chút, nhưng từ năm trước cất quân ra, chém được Vương Song,
năm nay ra đánh, Quách Hoài phải trốn, rợ Khương phải hàng, lấy lại được hai quận,
oai trấn được kẻ hung bạo, công huân rõ ràng. Hiện nay thiên hạ còn tao nhiễu,
kẽ gian ác đầu sỏ chưa trừ xong. Ngươi đảm đang việc lớn nhà nước, nếu để biếm
chức mãi, thì sao cho rõ được công to? Nay phục chức thừa tướng cho ngươi,
ngươi chớ từ chối".
Khổng Minh nghe chiếu xong, bảo với
Phí Vĩ rằng:
Việc nước chưa xong, ta sao dám
nhận chức thừa tướng vội.
Vĩ nói rằng:
- Thừa tướng ví bằng không nhận,
thì trái mất ý thiên tử, và làm nản cả bụng tướng sĩ. Xin Thừa tướng hãy tạm nhận
đi cho.
Khổng Minh bấy giờ mới chịu nhận.
Vĩ từ trở về.
Khổng Minh thấy Tư Mã Ý mãi không
ra, nghĩ được một kế, truyền lệnh cho các xứ nhổ trại rút lui. Có mật thám báo
tin ấy với Tư Mã Ý.
Ý nói:
- Khổng Minh tất có mưu gì đây,
chớ nên khinh động.
Trương Cáp nói:
- Đây tất là hết lương phải về,
sao lại không đuổi theo?
Ý nói:
- Ta tính bên Thục năm ngoái được
mùa to, năm nay lúa chiêm mới chín, lương thảo phong túc, dù vận chuyển khó nhọc,
cũng đủ chi được nửa năm, sao hắn đã chịu lui? Hắn thấy ta luôn mấy hôm không
ra đánh, cho nên làm thế để dử đấy thôi, nên cho người đi do thám xem sao.
Quân đi thám về báo rằng:
- Khổng Minh hạ trại cách đây ba
mươi dặm.
Ý nói:
- Ta chắc Khổng Minh không phải
rút chạy đâu. Hãy giữ vững trại nhà, chớ nên khinh tiến.
Được mươi hôm nữa, tuyệt không có
tin tức gì, mà không thấy quân Thục đến khiêu chiến. Ý lại cho người đi dò, người
ấy về báo rằng:
- Quân Thục đã nhổ trại đi rồi!
Ý không tin, thay mặc áo lính, đi
lẫn vào trong quân, lại xem binh tình ra sao, thì thấy quân Thục lại rút về ba
mươi dặm nữa.
Ý về trại bao với Trương Cáp rằng:
- Đây là mẹo Khổng Minh, không
nên đuổi theo.
Ý ở lại mươi hôm nữa, người đi do
thám về báo rằng:
- Quân Thục lại rút quân ba mươi
dặm nữa hạ trại.
Cáp nói:
- Khổng Minh dùng mẹo hoãn binh,
dần dần rút về Hán Trung, đô đốc còn ngờ gì nữa, không đuổi mà đánh ngay đi?
Tôi xin quyết chiến một trận.
Ý nói:
- Khổng Minh lắm quỷ kế lắm. Nếu
xảy ra sự gì, thì mất cả nhuệ khí quân ta, không nên khinh tiến.
Cáp nói:
- Tôi xin đi, nếu thua, xin chịu
quân lệnh.
Ý nói:
- Ngươi có muốn đi, nên chia quân
làm hai cánh, ngươi dẫn một cánh đi trước, phải ra sức liều chết mà đánh, ta
theo sau, nay cho quân nghỉ ngơi, để hôm sau có sức mà đánh.
Hôm sau Trương Cáp, Đái Lăng dẫn
vài mươi viên phó tướng, và ba vạn tinh binh hùng hổ kéo đi, đến nửa đường, hạ
trại nghỉ ngơi. Tư Mã Ý để nhiều quân mã ở nhà giữ trại, chỉ đem năm nghìn tinh
binh đi tiếp ứng.
Khổng Minh cho người đi thám, biết
được quân Ngụy đến nửa đường rồi, gọi các tướng đến bàn bạc rằng:
- Ngày mai quân Ngụy đuổi theo, tất
nhiên liều chết mà đánh. Ta muốn dùng quân phục chặn đường sau, các ngươi gắng
sức, một người đương nổi muôn người mới được. Nhưng phi tướng trí dũng, thì
không kham nổi việc này.
Nói đoạn, liếc mắt nhìn Ngụy
Diên. Diên cúi đầu không nói gì cả.
Vương Bình bước ra thưa rằng:
- Tôi xin nhận việc ấy.
Khổng Minh nói:
- Nếu để lỡ việc thì làm sao?
Bình nói:
- Xin chịu quân lệnh.
Khổng Minh nói:
- Vương Bình chịu bỏ mình vì nước,
xông pha mũi tên hòn đạn, thực là trung thần! Tuy vậy, quân Ngụy chia làm hai
cánh trước sau tới đánh, che quân phục ta ở giữa. Bình tuy có trí dũng, chỉ
đương được một đầu, chớ không chia ra làm hai mà đương cả được, phải có một tướng
nữa đi mới xong. Chỉ hiếm vì trong quân không ai chịu liều mình mà đi cho.
Nói vừa dứt lời, Trương Dực bước
ra thưa rằng:
- Tôi xin đi!
Khổng Minh nói:
- Trương Cáp là danh tướng nước
Ngụy, có sức khỏe địch nổi muôn người. Ngươi không phải là địch thủ.
Dực nói:
- Nếu có thua, tôi xin nộp đầu ở
dưới trướng!
Khổng Minh nói:
- Có phải ngươi muốn đi, nên cùng
với Vương Bình, mỗi người dẫn một vạn tinh binh, phục ở trong hang núi. Đợi khi
quân Ngụy đuổi kịp, mặc cho nó đi khỏi, rồi các ngươi đổ quân ra đuổi theo mà
đánh. Nếu có Tư Mã Ý đi sau đánh đến, thì các ngươi chia binh ra làm hai ngả,
Trương Dực dẫn một nửa chặn mặt sau. Vương Bình dẫn một nửa chặn mặt sau mà
đánh. Ta sẽ có mẹo khác giúp cho.
Hai người nhận mẹo dẫn quân đi.
Khổng Minh lại gọi Khương Duy,
Liêu Hóa đến dặn rằng:
- Cho hai ngươi một cái túi gấm
này, nên đem ba nghìn tinh binh phục sẵn ở trên núi mé trước. Khi thấy quân Ngụy
vây Vương Bình, Trương Dực nguy cấp lắm thì mới tất cứu, mà mở luôn cái túi này
ra xem, khắc có mẹo giải nguy.
Hai người vâng lệnh dẫn quân đi.
Lại gọi Ngô Ban, Ngô Ý, Mã Trung,
Trương Dực đến dặn rằng:
- Ngày mai quân Ngụy kéo đến, sức
nó đang hăng không nên đánh vội. Các ngươi hãy vừa đánh vừa chạy, đợi lúc nào
Quan Hưng đến xông trận, các ngươi sẽ quay quân lại mà đánh. Ta khắc có binh tiếp
ứng sau.
Bốn tướng vâng lệnh.
Lại gọi Quan Hưng đến dặn rằng:
- Ngươi dẫn năm nghìn tinh binh,
phục ở trong hang núi hễ thấy lúc nào trên đỉnh núi phất lá cờ đỏ thì kéo quân
ra mà đánh.
Quan Hưng lĩnh kế, kéo quân đi.
Đây nói Trương Cáp, Đái Lăng dẫn
binh kéo đến như vũ như bão. Mã Trung, Trương Dực, Ngô Ý, Ngô Ban bốn tướng đón
đánh. Trương Cáp thúc quân tràn vào, quân Thục vừa đánh vừa chạy, quân Ngụy đuổi
theo hơn hai chục dặm. Bấy giờ trời đang tháng sáu, nóng nực khó chịu, người ngựa
mồ hôi như tắm. Đuổi được ngoài năm mươi dặm, quân Ngụy mệt nhoài cả người ra,
Khổng Minh ở trên núi phất lá cờ đỏ, Quan Hưng kéo quân đổ ra, bọn Mã Trung bốn
tướng cùng quay cả lại đánh. Trương Cáp, Đái Lăng nhất định liều chết chống cự
không lui. Bỗng có tiếng reo nổi lên ầm ầm, hai cánh quân của Vương Bình,
Trương Dực ập lại, ra sức đuổi đánh, chặn hẳn mặt sau.
Cáp lớn tiếng bảo các tướng rằng:
- Quân ta đã đến chỗ này, không
liều chết mà đánh, còn đợi đến bao giờ?
Quân Ngụy hăng hái lăn xả vào,
nhưng cũng không sao ra được. Chợt ở mé sau trống đánh tù và kêu vang trời, Tư
Mã Ý dẫn tinh binh kéo đến, Ý trỏ bảo các tướng vây bọc lấy Vương Bình, Trương
Dực vào giữa trận.
Trương Dực kêu to lên rằng:
- Thừa tướng thực là thần, mẹo mực
đã định đâu đấy cả rồi, chúng ta cứ việc cố chết mà đánh đi thôi.
Liền chia quân làm hai đường,
Vương Bình dẫn một nửa chặn đánh Trương Cáp, Đái Lăng, Trương Dực dẫn một nửa
ra đánh Tư Mã Ý. Hai đầu giáp chiến, tiếng reo vang động trời đất. Khương Duy,
Liêu Hóa ở trên núi thấy quân Ngụy thế to lắm, mà quân Thục đã dần dần hơi
núng. Hai người bèn mở túi gấm ra sao, trong có nói rằng: "Nếu Tư Mã Ý lại
vây Vương Bình, Trương Dực gấp lắm, thì các ngươi nên chia binh làm hai cánh, lẻn
đến cướp trại Ngụy. Ý tất phải rút quân về, các ngươi nên thừa lúc loạn quân mà
đánh. Tuy không cướp được trại, nhưng cũng thắng to". Hai người mừng rỡ, tức
thì chia quân kéo đến trại Tư Mã Ý.
Tư Mã Ý cũng đã có ý khôn, sợ mắc
phải mẹo Khổng Minh, nên ở dọc đường vẫn sai người đi lại truyền báo tin tức
luôn luôn. Khi ấy Ý đang đốc quân vây đánh quân Thục, sực có ngựa lưu tinh lại
báo rằng:
- Quân Thục chia làm hai ngả đến
cướp trại lớn.
Ý giật mình tái mặt, nói:
- Ta đã biết Khổng Minh dùng mẹo,
chúng bây không nghe, vật nài mãi xin đánh, có phải làm hỏng mất việc của ta rồi
không?
Lập tức thu quân chạy về, Trương
Dực theo sau đuổi đánh, quân Ngụy thua to. Trương Cáp, Đái Lăng cô thế, phải lẻn
theo đường tắt trên núi chạy trốn. Quan Hưng dẫn binh tiếp ứng các đường. Tư Mã
Ý thua một trận, dẫn quân về trại thì quân Thục đã rút về cả rồi.
Ý thu nhặt bại quân, trách mắng
các tướng rằng:
- Chúng mày không biết binh pháp,
chỉ cậy sức khỏe võ phu, hăm hở ra đánh nhau, đến nỗi thua to thế này! Từ rày cấm
không được khinh động nữa, hễ không tuân lời ta quyết chém không tha!
Các tướng thẹn đỏ mặt lủi ra,
chuyến ấy tướng Ngụy chết rất nhiều, tổn mất xe ngựa khí giới không biết bao
nhiêu mà kể.
Khổng Minh thu quân thắng trận về
trại, sắp sửa cất quân tiến đi. Chợt có người báo tin ở Thành Đô báo tin Trương
Bào mất. Khổng Minh khóc ầm lên, miệng thổ ra huyết, ngất đi ngã lăn xuống đất.
Chúng vội vã cứu dậy. Từ đó mắc bệnh, nằm bệt trên giường không coi được việc.
Các tướng thấy vậy ai cũng mang lòng cảm kích.
Có thơ than Trương Bào rằng:
Thắm thiết trời xanh chẳng tựa cùng
Thừa tướng đau lòng người dũng liệt
Ròng ròng tuôn lệ ngọn thu phong
Được mươi hôm Khổng Minh gọi Đổng
Quyết, Phàn Kiến vào dặn rằng:
- Ta nghe trong mình ngây ngất lắm,
không sao coi được việc, chi bằng hãy về Hán Trung dưỡng bệnh, sẽ liệu kế khác.
Các ngươi chớ để lộ tin ra ngoài, nếu Tư Mã Ý biết ta mệt, tất đến đánh quân
ta!
Bèn truyền lệnh cho quân sĩ ngay
đêm hôm ấy nhổ trại, kéo quân về Hán Trung.
Khổng Minh đi được năm ngày, Tư
Mã Ý mới biết, liền than rằng:
- Khổng Minh dùng mẹo xuất quỷ nhập
thần, ta thực không bằng!
Bởi vậy Ý lưu các tướng ở lại,
chia giữ các nơi cửa ải, còn mình thì rút quân về.
Khổng Minh đóng đại quân ở lại
Hán Trung, còn mình về Thành Đô dưỡng bệnh. Văn võ các quan ra thành nghênh tiếp,
đưa về phủ thừa tướng. Hậu chủ ngự bệnh, sai ngự y đến chữa thuốc. Bệnh dần dần
cũng bớt.
Bấy giờ đô đốc Ngụy Tào Chân cũng
đã khỏi bệnh dâng biểu tâu với Ngụy chủ rằng:
- Quân Thục mấy lần xâm phạm vào
bờ cỏi nước ta, nếu không tiêu trừ tất để lo về sau. Nay nhân lúc mùa thu mát
trời, quân mã nhàn nhã, chính là lúc nên đi đánh. Tôi xin cùng với Tư Mã Ý lĩnh
đại binh vào thẳng Hán Trung, trừ bọn gian đảng, để cho ngoài biên được thanh
bình.
Ngụy chủ mừng lắm hỏi thị trung
Lưu Hoa rằng:
- Tử Đan khuyên trẫm đánh Thục,
có nên không?
Hoa tâu rằng:
- Đại tướng quân nói phải lắm.
Nay không trừ đi, tất để lo về sau. Bệ hạ nên cho đánh ngay đi.
Ngụy chủ gật đầu. Lưu Hoa từ giả
ra về. Các đại thần đến thăm hỏi rằng:
- Chúng tôi nghe thiên tử bàn với
ông việc đánh Thục. Việc ấy thế nào?
Hoa nói rằng:
- Có việc ấy đâu, Thục có núi non
hiểm trở, không dễ gì mà đồ được, chẳng qua chỉ hao tốn quân mã, chứ có ích lợi
gì!
Các quan cũng nín lặng trở ra.
Dương Ky vào chầu tâu rằng:
- Hôm qua, Lưu Hoa khuyên bệ hạ
đánh Thục, nay bàn với các quan, lại nói rằng không. Thế là dối bệ hạ đấy, xin
bệ hạ đòi vào hỏi lại xem sao.
Tào Tuấn lập tức triệu Lưu Hoa đến,
hỏi rằng:
- Hôm qua ngươi khuyên trẫm đánh
Thục, nay lại nói không nên, đánh là thế nào?
Hoa tâu rằng:
- Tôi nghĩ lại cho kỹ, thì Thục
không nên đánh.
Tào Tuấn cười. Một lát Dương Ky
trở ra, Hoa liền tâu rằng:
- Hôm qua tôi khuyên bệ hạ đánh
Thục, là lo việc lớn nhà nước, không nên nói lộ cho người biết. Việc binh là lừa
dối, việc chưa làm phải kín đáo mới được.
Tuấn nghĩ ra, nói:
- Ngươi nói phải lắm!
Được mươi hôm, Tư Mã Ý vào chầu.
Ngụy chủ đưa bài biểu của Tào Chân cho xem, Ý tâu rằng:
- Tôi chắc Đông Ngô chưa dám động
binh. Nay chính nhân lúc này mà đánh Thục.
Tào Tuấn lập phong Tào Chân làm đại
tư mã chinh tây đại đô đốc, Tư Mã Ý làm đại tướng quân chinh tây phó đô đốc.
Lưu Hoa làm quân sư.
Ba người lạy từ Ngụy chủ, dẫn bốn
chục vạn đại binh đến Trường An, theo đường ra cửa Kiếm Các, đến lấy Hán Trung.
Bọn Quách Hoài cũng lục tục kéo đi sau.
Người ở Hán Trung báo tin về
thành đô. Bấy giờ Khổng Minh bệnh khỏe đã lâu, ngày nào cũng luyện tập quân mã,
dạy phép bát trận, đều đã tinh thục cả, sắp sẵn sàng kéo quân sang đánh Trung
Nguyên. Chợt nghe tin quân Ngụy vào cướp, Khổng Minh liền gọi Vương Bình,
Trương Ngực đến dặn rằng:
- Hai người hãy dẫn một nghìn
quân đi trước ra giữ đường Trần Thương, địch quân Ngụy. Tào Chân đem đại binh
tiếp ứng, cũng sẽ đến sau ngay.
Hai tướng kêu rằng:
- Người Tào Chân đồn quân Ngụy bốn
mươi vạn. Thanh thế to lắm. Thừa tướng chỉ cho một nghìn quân ra giữ cửa ải, ngộ
quân Ngụy kéo cả đến, thì làm thế nào?
Khổng Minh nói:
- Tào Chân cũng muốn cho nhiều
quân đi, nhưng ngại chúng nó khó nhọc.
Trương Ngực, Vương Bình đứng ngây
mặt nhau, cùng không dám đi. Khổng Minh nói:
- Nếu xảy ra việc gì, lỗi không
phải là tại các ngươi, bất tất phải nói lắm hãy đi cho mau!
Hai người lại kêu rằng:
- Thừa tướng muốn giết chúng tôi,
chúng tôi xin chết ngay tại đây, chớ quả thực không dám đi.
Khổng Minh cười, nói:
- Sao các ngươi ngu thế? Ta sai
các ngươi đi, Ta đã liệu rồi. Ta coi thiên văn, thấy sao Tất qua vào phận thái
âm, trong tháng này mưa dầm cả tháng, Quân Ngụy dù có bốn chục vạn, đâu đã dám
vào xa nơi núi này? Bởi thế ta không phải dùng nhiều quân, chứ có định làm hại
các ngươi đâu mà sợ! Ta đem đại quân ở lại Hán Trung, nghĩ ngơi một tháng, đợi
lúc nào quân Ngụy rút về, sẽ thả quân ra đánh tập hậu. Quân ta nhàn mà quân kia
vất vả, chỉ mười vạn đủ phá quân Ngụy bốn mươi vạn.
Hai người nghe ra, mới vui lòng lạy
từ dẫn quân đi.
Khổng Minh dẫn đại quân ra Hán
Trung, truyền lệnh sai các sứ ải khẩu chứa sẳn cỏ khô củi nỏ và lương thực, đủ
cho người ngựa dùng trong một tháng, đề phòng mưa dầm. Khổng Minh lại cấp lương
cấp áo cho quân sĩ, và cho nghỉ ngơi một tháng, chờ lệnh xuất chinh.
Nói về Tào Chân, Tư Mã Ý lĩnh đại
quân đến Trần Thương, không thấy một nóc nhà nào, bèn cho gọi thổ dân đến hỏi,
thì họ nói rằng:
- Khổng Minh trở về lần trước đã
sai đốt sạch cả rồi.
Tào Chân muốn cất quân đi, Tư Mã
Ý nói:
- Tôi xem thiên văn, thấy sao Tất
vào phận Thái âm, trong tháng này tất có mưa nhiều. Nếu ta vào sâu nơi trận địa,
đánh được còn khá phỏng thua, thì quân mã vất vả nhiều bề, bấy giờ muốn về cũng
khó. Vậy ta nên ở trong thành này, lập trại đóng quân, để phòng mưa thu.
Chân nghe lời, không dám tiến
binh vội. Chưa đầy nửa tháng, quả nhiên trời đổ mưa dầm, như tầm như tã. Ngoài
thành Trần Thương nước sân ngập ba thước, đồ quân như ướt sạch, người không được
ngủ, đêm ngày lo lắng. Mưa ròng rã vừa một tháng trời, ngựa hết cỏ ăn, chết hại
rất nhiều. Quân sĩ ta oán dậy đất.
Ngụy chủ ở Lạc Dương nghe tin mưa
mãi, lập đàn cầu tạnh không được. Hoàng môn thị lang là Vương Túc dâng sớ xin
rút quân về.
Hoàng môn thị lang dâng sớ rằng:
- Sách xưa có chép "Chở
lương thực từ nghìn dặm, quân sĩ có sắc đói, chặt củi đốt cỏ nấu cơm quân vẫn
không no". Đó là nói về việc hành quân vậy. Lại huống như đi vào nơi hiểm
trở men theo đường hẻm chắc chắn mệt gấp trăm lần. Nay gặp lúc trời mưa dầm dề,
dốc núi hiểm mà trơn, quân chen chút mà không tiến lên được, lương thực ở xa mà
không có kế gì mang đi, đó là điều tối kỵ của việc hành quân. Nghe nói Tào Chân
xuất quân đi hàng tháng mà mới đi được nửa đường hang núi, mặc dù quân sĩ phải
vừa đi vừa sửa sang đường sá hết sức công phu. Phải lấy dật dãi lao đó là điều
đáng sợ của phép dùng binh.
Nói về thời xưa, Vũ vương diệt Trụ
kéo quân ra khỏi ải sau lại trở về. Gần đây Võ Văn đánh Quyền không qua sông được,
há chẳng phải thuận lòng trời mà biết thời thế đó ru? Xin bệ hạ hãy vì cớ trời
mưa gió đường sá hiểm trở mà cho quân sĩ nghỉ ngơi, đợi ngày sau gặp thời tiết
có tốt sẽ tiến quân đó mới là "Biết thương dân khổ. Họ sẽ dám liều chết
cho ta".
Dương phụ Hoa Hâm cũng tâu can.
Ngụy chủ mới giáng chiếu, sai sứ
ra triệu Tào Chân, Tư Mã Ý về.
Tào Chân bàn với Tư Mã Ý rằng:
- Nay mưa dầm một tháng trời,
quân sĩ ngã lòng, cùng có ý muốn về cả, làm thế nào mà ngăn được?
Ý nói:
- Không gì bằng hãy trở về.
Chân nói:
- Khổng Minh đuổi theo, thì làm
thế nào?
Ý nói:
- Ta nên cho hai toán quân phục
trước, rồi sẽ rút lui.
Còn đang bàn bạc thì có sứ đến
triệu. Hai người mới đổi tiền đội làm hậu đội, hậu đội, làm tiền đội từ từ rút
về.
Khổng Minh tính mưa trong một
tháng thì tạnh, liền dẫn đại quân ra đóng ở ngoài thành, truyền cho các đại
quân hội lại cả Xích Nha, rồi lên trướng gọi tướng sĩ đến bàn rằng:
- Ta đoán quân Ngụy tất rút chạy,
mà Tào Tuấn tất xuống chiếu đòi Tào Chân, Tư Mã Ý về triều. Khi rút về giặc thế
nào cũng phòng bị, nếu ta đuổi theo thì mắc phải mẹo của họ. Chi bằng mặc cho
nó đi, ta sẽ tìm kế khác.
Sực có Vương Bình sai người lại
báo rằng:
- Quân Ngụy đã rút về xin cho đuổi
đánh.
Khổng Minh dặn với người ấy về bảo
với Vương Bình không được đuổi theo, khắc sẽ có mẹo phá được quân Ngụy.
Đó là:
Tướng Hán khôn hơn chẳng đuổi theo
Chưa biết Khổng Minh phá Ngụy ra
sao, xem hồi sau sẽ hiểu.
Quân Hán cướp trại, phá Tào Quân
Võ Hầu đấu trận, nhục Trọng Đạt
Các tướng thấy Khổng Minh không
đuổi quân Ngụy, bèn vào trướng bẩm rằng:
- Quân Ngụy khổ sở vì mưa, không ở
lại được, phải rút về, chính nên thừa cơ mà đuổi, cớ sao thừa tướng lại không
đuổi?
Khổng Minh nói:
- Tư Mã Ý biết phép dùng binh,
rút quân về tất có mai phục, nếu ta đuổi theo ắt trúng kế. Không bằng mặc cho y
về, ta sẽ chia binh ra thẳng hang Tà Cốc, đến lấy Kỳ Sơn, khiến cho quân Ngụy
không biết đâu mà đề phòng trước.
Các tướng hỏi:
- Lấy Trường An cũng có lắm đường,
thừa tướng chỉ muốn ra Kỳ Sơn, là cớ làm sao?
Khổng Minh nói:
- Kỳ Sơn là đầu xứ Trường An, kéo
quân vào các quân Lũng Tây tất cả phải qua đường ấy, vả lại, mé trước sát sông
Vị, mé sau dựa vào hang Tà Cốc, ra bên nọ vào bên kia, có thể dùng được kế mai
phục. Đó là đất dụng võ, cho nên trước hết ta muốn dụng được chỗ địa lợi ấy.
Các tướng chịu là phải.
Khổng Minh sai Ngụy Diên, Trương
Ngực, Đỗ Quỳnh, Trần Thức ra cửa hang Cơ Cốc, Mã Đại, Vương Bình, Trương Dực,
Mã Trung, ra cửa hang Tào Cốc, cùng hội tại núi Kỳ Sơn. Khổng Minh thống lĩnh đại
binh, sai Quan Hưng, Liêu Hóa làm tiên phong, kéo đi sau.
Tào Chân, Tư Mã Ý sai người đi đoạn
hậu giám đốc quân mã. Lại sai người dò xét đường Trần Thương thì không thấy có
quân Thục đuổi theo. Được mươi ngày nữa, các tướng mai phục ở mặt sau, không thấy
gì, cũng rút về.
Tào Chân nói:
- Mưa thu ròng rã, đường sá đổ
nát, quân Thục biết đâu được ta rút quân mà đuổi theo?
Tư Mã Ý nói:
- Quân Thục theo ra ngay bây giờ
đấy!
Chân hỏi:
- Sao ông biết?
Ý nói:
- Luôn mấy hôm nắng ráo, quân Thục
không ra, đó là biết rằng ta có mai phục, cho nên mặc cho ta đi xa. Đợi quân ta
đi khỏi rồi họ tất ra cướp Kỳ Sơn không sai.
Tào Chân chưa tin.
Ý nói:
- Tử Đan sao lại không tin? Tôi
chắc Khổng Minh tất qua hai cửa hang đến đây. Tôi với Tử Đan mỗi người một cửa,
hẹn trong mười ngày, nếu không có quân Thục đến, tôi xin bôi phấn hồng vào mặt,
mình mặc áo đàn bà, vào trại trị tội.
Chân nói:
- Nếu có quân Thục đến, tôi xin
đem biếu ông cả đai ngọc và con ngựa quý của thiên tử ban cho.
Liền chia quân làm hai ngả. Chân
dẫn một nửa đóng ở cửa hang Tà Cốc, mé tây núi Kỳ Sơn, Ý dẫn một nửa đóng ở cửa
hang Cơ Cốc, mé đông núi Kỳ Sơn. Hạ trại đâu đấy, Ý dẫn một toán phục trước
trong hang núi, còn quân mã khác, chia ra đóng các đường hiểm yếu.
Ý ăn mặc áo lính, đi lẫn vào
trong bọn quân xem xét các trại. Đến một trại, Ý thấy một tì tướng đứng ngẩng mặt
lên trời la toán rằng:
- Mưa dầm mãi thế này, còn chưa
thèm về cho! Nay lại đóng quân ở đây để đánh đố nhau, chẳng khổ sở quân sĩ lắm
sao?
Ý nghe nói, về trại lên trướng, hội
hết cả các tướng lại, gọi tên tì tướng ấy ra, mắng rằng:
- Triều đình, ngày thường nuôi
quân, lúc có việc mới dùng. Mày sao dám la than, để làm ngã lòng quân?
Tên tì tường ấy không chịu nhận.
Ý gọi đồng đội ra làm chứng. Tên ấy hết đường chối cãi.
Ý nói:
- Ta không phải là muốn đánh đố
nhau làm gì, chỉ muốn đánh được quân Thục, cho chúng mày có công với triều
đình. Mày sao dám nói càn, để rước vạ vào thân?
Liền quát võ sĩ lôi ra chém. Một
lát võ sĩ vào dâng đầu dưới trướng. Các tướng sợ rởn tóc gáy.
Ý nói:
- Chư tướng các ngươi, nên phải hết
lòng đề phòng quân Thục. Nghe tiếng pháo ở trong quân nổi lên lúc nào thì bốn mặt
cùng phải đổ ra mà đánh.
Các tướng vâng lệnh, lui ra.
Ngụy Diên, Trương Ngực, Trần Thức,
Đỗ Quỳnh, bốn tướng dẫn hai quân kéo ra cửa hang Cơ Đốc. Đang đi, gặp tham mưu
là Đăng Chi đến. Bốn tướng hỏi có việc gì.
Chi nói:
- Thừa tướng truyền các tướng ra
hang Cơ Cốc phải đề phòng quân Ngụy mai phục, chớ có khinh tiến.
Trần Thức nói:
- Thừa tướng sao mà đa nghi thế?
Quân Ngụy gặp phải mưa to một dạo, y giáp mất cả, tất nhiên vội về, làm gì có
quân phục nữa! Nay quân ta đi gấp đường vào, chắc lấy Kỳ Sơn dễ như không, sao
lại không cho đi vội?
Chi nói:
- Thừa tướng nghĩ mẹo gì cũng
trúng, lập mưu gì cũng thành, ngươi chớ có trái lệnh!
Thức cười rằng:
- Thừa tướng nếu thực đa mưu, đã
không đến nỗi thua ở Nhai Đình.
Ngụy Diên nghĩ đến khi trước Khổng
Minh không theo kế mình, cũng cười, nói rằng:
- Thừa tướng nếu nghe lời ta, ra
tắt hang Tý Ngọ chẳng những đã lấy được xong Trường An, mà cả Lạc Dương cũng đã
về tay rồi, còn đâu đến giờ? Nay cứ một mực ra Kỳ Sơn mà hiệu lệnh bất nhất như
thế.
Thức nói:
- Ta chỉ một mình, dẫn năm nghìn
quân ra tắt hang Cơ Cốc, đến trước Kỳ Sơn hạ trại, xem thừa tướng có xấu hổ với
ta không?
Chi gàn lại hai ba lần Trần Thức
không nghe, tự dẫn năm nghìn quân ra tắt hang Cơ Cốc, Đặng Chi không sao ngăn
được, phải trở về báo với Khổng Minh.
Trần Thức đi được vài dậm, bỗng
nghe một tiếng pháo nổ, quân phục bốn mặt đổ ra. Thức vội vã rút về, thì đã bị
quân Ngụy đầy núi tràn hang, vây kín lại như vòng đai sắt. Thức xông xáo cố
tháo đường chạy, nhưng cũng không sao ra được. Chợt có tiếng reo ầm ầm, một
toán quân xông vào, té ra Ngụy Diên đến cứu Thức mới chạy thoát được về, năm
nghìn quân chỉ còn được bốn năm trăm tên bị thương. Quân Ngụy đuổi theo, may có
Trương Ngực, Đỗ Quỳnh đem quân ra tiếp ứng, quân Ngụy mới lui.
Trần, Ngụy hai người, bấy giờ mới
tin Khổng Minh biết trước như thần, hối lại thì không sao được nữa.
Đăng Chi về ra mắt Khổng Minh, kể
lại chuyện Ngụy Diên, Trần Thức. Khổng Minh cười rằng:
- Ngụy Diên vẫn có tướng làm phản,
nhưng vì ta còn tiếc hắn khỏe mạnh mà không dùng đó thôi, nếu để lâu tất có khi
sinh vạ.
Đang nói chuyện thì ngựa lưu tinh
về báo rằng:
- Trần Thức tổn mất hơn bốn nghìn
người, chỉ còn bốn năm trăm quân mã bị thương đóng ở trong hang.
Một mặt Khổng Minh sai Đăng Chi đến
Cơ Cốc phủ dụ Trần Thức, phòng có sinh biến gì chăng. Một mặt gọi Mã Đại, Vương
Bình đến dặn rằng:
- Nếu có quân Ngụy phòng giữ Tà Cốc,
hai ngươi dẫn quân bản bộ vượt qua núi mà đi, đêm đi ngày nghỉ, ra nhanh mé tả
núi Kỳ Sơn, đốt lửa lên làm hiệu.
Đoạn gọi Mã Trung, Trương Ngực đến
dặn rằng:
- Các ngươi men theo con đường nhỏ
trong núi, ngày phục đêm đi, ra tắt mé hữu núi Kỳ Sơn, đốt lửa lên làm hiệu, hội
nhau với Mã Đại, Vương Bình, để cướp trại Tào Chân. Ta thì từ đường trong hang
kéo đến. Ba mặt vây lại mà đánh, chắc phá được quân Ngụy.
Bốn tướng lĩnh mệnh, chia đường
kéo đi.
Khổng Minh lại gọi Quan Hưng,
Liêu Hóa ra dặn nhỏ mưu kế, hai người vâng mệnh dẫn quân ra đi.
Khổng Minh gấp đường tiến quân.
Đang đi, lại gọi Ngô Ban, Ngô Ý, dặn dò mật kế, cho dẫn binh đi trước.
Tào Chân trong bụng không tin có
quân Thục đến, bởi thế trễ nải, cho quân sĩ nghỉ ngơi, chỉ đợi mười ngày không
có việc gì, thì làm nhục Tư Mã Ý. Giữ được bảy hôm, chợt có người báo rằng có
quân Thục đến hang. Chân sai phó tướng Tần Lương dẫn năm nghìn quân ra tuần tiễu
không cho quân Thục đến gần cõi. Tần Lương lĩnh mệnh dẫn quân đi. Vừa ra khỏi cửa
hang thì thấy quân Thục rút chạy. Lương dẫn quân đuổi theo, được năm sáu mươi dặm,
không thấy quân Thục đâu nữa. Lương trong lòng nghi hoặc, cho quân xuống ngựa
nghỉ ngơi. Chợt có tiễu mã lại báo trước mặt có quân mai phục. Lương lên ngựa
trông xem, đã thấy trong hang núi bụi mù, quân Thục xông ra. Lương sai quân sĩ
đề phòng thì tiếng reo bốn phía núi nổi lên như sấm, trước mặt có Ngô Ban, Ngô
Ý dẫn quân ùa tới, sau lưng có Quan Hưng, Liêu Hóa kéo lại. Hai bên toàn núi;
không có đường nào chạy. Quân Thục ở trên núi gọi to lên rằng:
- Ai xuống ngựa đầu hàng thì tha
chết cho!
Quân Ngụy quá nửa xin hàng. Tần
Lương ra đánh, bị Liêu Hóa chém chết.
Khổng Minh bắt giữ tất cả quân
hàng ở lại hậu quân; cởi lấy áo giáp, cho năm nghìn quân Thục mặc vào, giả làm
quân Ngụy, sai Quan Hưng, Liêu Hóa, Ngô Ban, Ngô Ý bốn tướng dẫn toán quân ấy,
đến thẳng trại Tào Chân, cho người vào báo trước rằng chỉ có một ít quân Thục,
đã đuổi đi hết cả rồi. Tào Chân mừng lắm. Chợt có người tâm phúc của Tư Mã Ý
sai đến. Chân gọi vào hỏi. Người ấy thưa rằng:
- Quân Thục dùng kế mai phục, giết
mất hơn bốn nghìn quân Ngụy. Tư Mã đô đốc tôi cho lại bẩm với tướng quân, xin
chớ cho là việc đánh đố, phải dụng tâm mà đề phòng mới được.
Chân nói:
- Ở đây không có một đứa quân Thục
nào.
Bèn cho người ấy về. Chợt có tin
báo Tần Lương đã trở về, Tào Chân liền ra ngoài đón vào. Khi toán quân ấy đến gần,
bỗng dưng ở mé sau trại bốc cháy hai chỗ. Chân vội vàng trở về xem sao, Quan
Hưng, Liêu Hóa, Ngô Ban, Ngô Ý hô quân Thục nổi lên ở trước trại. Mã Đại, Vương
Bình từ mặt sau đánh đến; Mã Trung, Trương Ngực cũng dẫn quân kéo lại. Quân Ngụy
không kịp trở tay, quân Thục đã kéo ùa cả vào. Quân Ngụy chạy tản lạc ra bốn
phía. Các tướng Tào kèm giữ Tào Chân chạy về phía đông. Quân Thục đuổi đánh.
Tào Chân đang chạy, bỗng tiếng reo nổi lên. Chân rụng rời hết vía, nhưng quân đến
nơi, té ra là Tư Mã Ý. Ý thúc quân đánh nhau dữ dội, quân Thục mới lui.
Tào Chân được thoát, thẹn thùng
không biết ngần nào.
Ý nói:
- Gia Cát Lượng đã cướp mất địa
thế Kỳ Sơn rồi. Chúng ta ở lâu đây không được, nên đến bờ sông Vị hạ trại, sẽ
liệu kế khác.
Chân hỏi:
- Trọng Đạt sao biết ta thua mà đến
đây?
Ý nói:
- Ta thấy người trước về báo Tử
Đan bảo không có một tên quân Thục nào. Ta chắc Khổng Minh đến ngầm cướp trại,
cho nên đến đây. Nay quả nhiên mắc phải mẹo thực, xin đừng nói đến việc đánh đố
làm gì, chỉ nên đồng tâm mà báo quốc.
Tào Chân vừa thẹn vừa tức, khí uất
lên thành bệnh, nằm bẹp một xó giường không dậy được, đóng quân ở lại bờ sông Vị.
Tư Mã Ý sợ nao bụng quân, không dám để Tào Chân rút quân về.
Khổng Minh kéo đại quân, lại ra
đóng ở Kỳ Sơn. Thao quân đâu đấy, Ngụy Diên, Trần Thức, Đỗ Quỳnh, Trương Ngực
vào trướng, lạy phục xuống đất xin lỗi.
Khổng Minh hỏi:
- Ai làm tổn thiệt quân sĩ?
Diên nói:
- Trần Thức không nghe hiệu lệnh,
cố ý vào ngầm cửa hang, đến nỗi có trận thua ấy.
Thức nói:
- Ngụy Diên xui tôi.
Khổng Minh mắng rằng:
- Hắn đến cứu ngươi, lại còn đổ vấy
gì cho hắn? Ngươi dám sai tướng lệnh, không phải nói lôi thôi làm chi! Liền sai
võ sĩ lôi Trần Thức ra chém rồi treo đầu ở trước trại, để răn các tướng.
Khổng Minh chém xong Trần Thức,
bàn việc tiến binh. Bỗng có mật thám về báo rằng Tào Chân bị đau, hiện đang phải
phục thuốc ở trong trại.
Khổng Minh mừng lắm, bảo các tướng
rằng:
- Tào Chân bệnh nhẹ, thì tất về
Trường An. Nay quân Ngụy không rút lui, tất là Chân bị bệnh nặng, cho nên phải
lưu ở lại, để yên bụng quân. Ta viết một phong thư, sai quân của Tần Lương cầm
về đưa cho Tào Chân. Nếu hắn trông thấy thư này, tất nhiên phải chết.
Bèn gọi quân hàng đến dưới trướng,
bảo rằng:
- Chúng mày là quân Ngụy, cha mẹ
vợ con ở cả Trung Nguyên, không nên ở lâu trong Thục này. Tao cho chúng mày về
nhà, có muốn không?
Chúng cùng khóc, thụp xuống lạy tạ.
Khổng Minh lại bảo rằng:
- Tào Tử Đan có hẹn với tao một
việc. Tao có bức thư này, chúng mày mang về đưa cho Tử Đan, sẽ có thưởng to.
Quân Ngụy lĩnh thư, chạy về trại
nhà, đem trình với Tào Chân. Chân gượng dậy, mở xem.
Thư rằng:
Ôi phép làm tướng,
Phải biết mềm biết cứng,
Biết lo biết lưỡng,
Biết lui biết tới,
Biết nhược biết cường,
Vững vàng như núi đá,
Biết hóa như âm dương,
To tát như trời đất,
Đầy đủ như kho tàng,
Rộng mênh mang như bốn bể,
Sáng vằng vặc như tam quang,
Biết thiên văn, khi mưa khi nắng,
Thuộc địa lý, chỗ hiễm chỗ thường,
Thế trận khó dễ cần phải hiểu,
Tài giặc hay dở cần phải tường,
Than ôi!
Bọn bây hậu bối,
Trái lẽ khung thương,
Giúp quân phản tặc,
Chiếm hiệu đế vương
Đem quân thừa ra Tà Cốc
Gặp mưa dầm ở Trần Thương
Thủy bộ khốn đốn,
Quân mã cuống cuồng.
Cờ giáp quăng ra đầy nội,
Gươm giáo bỏ lại khắp đường.
Đô đốc hãi hùng như chó chạy,
Tướng quân lẩn núp tựa chuột hang
Mặt nào còn trông thấy phụ lão?
Mặt nào còn vào nơi sảnh đường?
Vết xấu ghi vào sử sách,
Tiếng tăm truyền để bẽ bàng.
Trọng Đạt trông thấy trận đã hết vía,
Tử Đan nghe tiếng gió cũng kinh hoàng
Tướng ta như rồng như hổ,
Quân ta vừa thịnh vừa cường.
Quét Tần Xuyên làm nơi đất phẳng
Đạp nước Ngụy làm gò bỏ hoang.
Nay thư".
Tào Chân xem xong, khí đầy, tức
ruột, chiều hôm ấy chết ở trong quân.
Tư Mã Ý khâm liệm tử tế, bỏ quan
vào binh xa, sai người đưa về Lạc Dương an táng.
Ngụy chủ thấy Tào Chân chết rồi,
giáng chiếu thúc Tư Mã Ý ra đánh. Ý dẫn đại quân đến địch nhau với Khổng Minh.
Hôm ấy sai người đưa luôn chiếu thư đến.
Khổng Minh bảo với các tướng rằng:
- Tào Chân tất chết rồi. Liền phê
vào chiếu thư "Ngày mai quyết chiến", rồi trao cho xứ giả cầm về.
Đêm hôm ấy, Khổng Minh gọi Khương
Duy, Quan Hưng đến dặn dò mẹo mật. Hôm sau, cất hết quân ở Kỳ Sơn, đến cạnh bờ
sông Vị. Chỗ ấy, một bên thì sông, một bên thì núi, ở giữa là một khu đồng bằng
rộng rãi, làm một nơi chiến trường thì vừa khéo. Quân mã hai bên ra tại đó dàn
trận. Dứt ba hồi trống, Tư Mã Ý ở trận Ngụy từ trong cửa cờ đi ra, các tướng
theo sau. Bên trận Thục, Khổng Minh ngồi chĩnh chện trên xe, tay cầm quạt lông
phe phẩy.
Tư Mã Ý nói trước lên rằng:
- Chủ ta bắt chước vua Nghiêu nhường
ngôi cho vua Thuấn khi xưa, truyền nhau hai đời rồi, ngồi trấn ở Trung Nguyên,
thế mà còn dùng cho Ngô, Thục hai nước. Đó là chủ ta nhân từ, e rằng đánh thì hại
lây đến trăm họ. Ngươi là một tên đi cày ở Nam Dương, không biết số trời, cũng
đến xâm phạm Trung Nguyên, lẽ thì giết đi mới phải, nhưng ta hãy rộng dung cho.
Nếu ngươi chừa đi thì, nên trở về cho mau, đâu giữ bờ cõi đấy, để thành cái thế
chân vạc, nhân dân khỏi khổ ải, mà bọn ngươi cũng được toàn thân.
Khổng Minh cười, nói:
- Ta chịu việc thác cô của tiên đế
rất trọng, nên phải dốc lòng hết sức để tiểu trừ nghịch tặc. Họ Tào nhà mày tất
bị nhà Hán giết sạch. Cha ông mày trước cũng làm tôi nhà Hán, đời đời ăn lộc,
thế mà chẳng biết nghĩ báo ơn, lại giúp quân giặc cướp, không biết xấu hổ à?
Ý thẹn đỏ mặt tía tai, nói gượng
rằng:
- Ta quyết một trận sống mái với
ngươi, hễ ngươi đánh được, ta thề không làm đại tướng nữa. Nhược bằng ngươi có
thua chăng nữa, ta cũng đại xá, cho ngươi về quê quán mà ở, không thèm giết làm
chi.
Khổng Minh nói:
- Ngươi muốn đấu tướng, đấu binh,
hay đấu trận pháp?
Ý nói:
- Trước hết hãy đấu trận pháp.
Khổng Minh nói:
- Ngươi bày trận trước cho ta
xem!
Ý vào trung quân, cầm một lá cờ
vàng, phe phẩy một lúc, bày ra một trận, rồi lên ngựa ra cửa trận hỏi rằng:
- Ngươi có biết đây là trận gì
không?
Khổng Minh nói:
- Trận ấy, tên tướng hèn hạ trong
quân ta cũng bày được. Đó là trận "Hỗn nguyên nhất khí" chớ gì?
Ý nói:
- Nay ngươi bày trận cho ta xem.
Khổng Minh vào trong trận, cầm
cái quạt phe phẩy, cũng thành một trận, rồi đi ra hỏi rằng:
- Ngươi có biết trận này là trận
gì không?
Ý nói:
- Đó là trận bát quái, làm gì mà
chẳng biết?
Khổng Minh nói:
- Đã hay rằng biết, nhưng có dám
đánh vào trong trận không?
Ý nói:
- Đã biết sao lại chẳng dám đánh!
Khổng Minh nói:
- Ngươi cứ việc đánh sang đi!
Tư Mã Ý về trận, gọi Đái Lăng,
Trương Hổ, Nhạc Lâm dặn ba tướng rằng:
- Trận của Khổng Minh bày ra, dàn
theo tám cửa: Hưu, sinh, thương, đỗ, cánh, tử, kinh, khai. Ba người nên từ cửa
sinh phía chính đông đánh vào, rồi kéo ra cửa hưu phía tây nam mé chính bắc
đánh vào, thì trận này phá được, các ngươi cẩn thận giữ gìn.
Ba tướng vâng lệnh. Đái Lăng đi
giữa, Trương Hổ mé trước, Nhạc Lâm ở mé sau. Mỗi người dẫn ba mươi tên kỵ mã, tự
cửa sinh đánh vào. Quân đôi bên reo ầm cả lên. Ba người vào tới trong trận, thấy
chổ nào cũng có quân mã đứng dàn ra như một cửa thành, đánh thế nào cũng không
ra lọt. Ba người vội vàng dẫn quân đi lượn qua góc trận, rồi quay qua mặt tây
nam, cũng bị quân Thục bắn chặn lại, không thể xông xáo ra được. Trông ra trùng
trùng điệp điệp chỗ nào cũng có cửa, không biết đâu là đông tây nam bắc nữa. Ba
tướng lạc nhau, mỗi người một nơi, cứ bạ đâu đâm trỗ vào đấy. Một lát, mây mù
kéo lên mù mịt, quân Thục reo ầm một tiếng, trói ráo quân tướng Ngụy lại, không
thoát một người nào.
Khổng Minh ngồi trong trướng, tả
hữu điệu Trương Hổ, Đái Lăng, Nhạc Lâm và chín mươi quân quỳ cả dưới trướng.
Khổng Minh cười, nói:
- Ta bắt được chúng mày, cũng chẳng
lấy gì làm lạ. Thôi, tha cho về mà bảo với Tư Mã Ý học lại binh thư, xem lại
chiến sách cho nhiều rồi sẽ đánh nhau với ta cũng chưa muộn. Tính mệnh chúng
mày tao tha cho đã đành, nhưng khí giới, ngựa nghẻo thì phải để lại đây.
Bèn sai lột hết áo xuống, lấy mực
bôi vào mắt, bắt đi chân không, đuổi về trận bên kia.
Tư Mã Ý trông thấy nổi giận, ngoảnh
lại bảo các tướng rằng:
- Nó làm xấu hổ thế này, còn mặt
mũi nào trông thấy các đại thần Trung Nguyên nữa.
Lập tức đốc thúc ba quân, cố chết
lăn vào phá trận. Ý cầm gươm, dẫn hơn trăm tướng khỏe, thúc quân xông vào. Quân
đôi bên vừa xô xát nhau, bỗng thấy trống đánh tù và thổi, tiếng reo ầm ĩ, rồi
có một toán quân của Quan Hưng từ mặt tây nam đánh lại. Ý chia hậu quân ra địch,
còn mình cứ việc thúc quân đánh mé trước. Sực lại thấy quân Ngụy nhao nhao chạy
tán lạc, thì ra Khương Duy dẫn quân lẻn đánh đến, quân Thục bổ vây xung quanh.
Ý dẫn quân cố cắm đầu chạy về phía nam. Quân Ngụy mười phần chết mất sáu bảy.
Tư Mã Ý rút quân về mé nam sông Vị hạ trại, giữ vững không dám ra nữa.
Khổng Minh thu quân về trại Kỳ
Sơn. Bấy giờ Lý Nghiêm ở thành Vĩnh An, sai đô úy là Cẩu An tải lương đến trại
quân. Cẩu An hay rượu, đi đường chậm trễ, sai hẹn mất mười ngày.
Khổng Minh nổi giận quát rằng:
- Trong quân ta, lương thực là việc
lớn. Sai hẹn ba hôm, tội cũng đã nên chém, nay sai hẹn mất mười hôm, còn cãi
sao được?
Liền quát võ sĩ lôi ra chém.
Trưởng sử Dương Nghi can rằng:
- Cẩu An là người của Lý Nghiêm,
mà tiền lương lại ở Tây Xuyên nhiều. Nếu chết người ấy, thì sau này không ai
dám đưa lương thực đến nữa.
Khổng Minh mới sai võ sĩ cởi
trói, chỉ đánh tám mươi trượng rồi đuổi đi.
Cẩu An bị đòn, trong lòng tức giận,
ngay đêm ấy dẫn năm sáu người tùy thân, đến trại Ngụy đầu hàng.
Tư Mã Ý gọi vào. Cẩu An lạy van
bày tỏ tình đầu.
Ý nói:
- Khổng Minh lắm mưu, lời mày tao
khó tin được. Mày có làm nổi một việc này, thì tao sẽ tâu với thiên tử, cất mày
làm thượng tướng.
An thưa:
- Đô đốc có việc gì, tôi xin hết
sức?
Ý nói:
- Mày nên trở về Thành Đô, phao
tin Khổng Minh có bụng oán chúa, nay mai sẽ tự xưng là vua, để cho chủ mày đòi
Khổng Minh về, đó là công to đấy.
Cẩu An vâng lời, về Thành Đô vào
ra mắt hoạn quan, vu cho Khổng Minh những điều phản nghịch. Hoạn quan tưởng thực,
kinh hãi lắm, lập tức vào cung, tâu lại với vua.
Hậu chủ thất kinh nói:
- Nếu thế thì làm thế nào?
Hoạn quan tâu:
- Nên đòi về Thành Đô tước bớt
binh quyền đi, kẻo sinh vạ về sau.
Hậu chủ liền gián chiếu đòi Khổng
Minh về triều.
Tưởng Uyển tâu rằng:
- Thừa tướng từ khi cất quân đến
giờ, nhiều lần lập được công to, có việc gì mà bệ hạ cho triệu về?
Hậu chủ nói:
- Trẫm có việc cơ mật, muốn bàn
luận với thừa tướng, cho nên triệu về.
Sứ giả mang chiếu, khuya sớm ra
triệu Khổng Minh về. Khổng Minh tiếp được chiếu chỉ, ngẩn mặt lên trời than rằng:
- Chúa thượng còn ít tuổi, tất có
quân nịnh thần ở cạnh. Ta đang muốn lập công, cớ gì lại đòi về? Nếu ta không về,
thì là khinh Chúa, mà về rồi thì bao giờ gặp được cơ hội này nữa?
Khương Duy nói rằng:
- Quân ta lui về, Tư Mã Ý thừa thế
đuổi theo, thì làm thế nào?
Khổng Minh nói:
- Nay ta rút quân, phải chia làm
năm đường mà đi. Ví như trong trại ta có một nghìn quân, thì phải bắc hai nghìn
bếp. Ngày nay làm ba nghìn bếp, ngày mai làm tăng lên bốn nghìn, mỗi ngày đắp
thêm nhiều bếp.
Dương Nghi hỏi:
- Ngày xưa Tôn Tẫn bắt Bàng
Quyên, dùng mẹo giảm bếp. Nay thừa tướng thêm bếp là lý làm sao?
Khổng Minh nói:
- Tư Mã Ý giỏi việc dùng binh, biết
quân ta lui tất nhiên đuổi theo. Nhưng trong bụng còn ngờ ta có quân mai phục,
tất vào trại ta đếm bếp. Hắn thấy mỗi ngày thêm mãi bếp ra, thì không biết lui
hay là không lui, tất sinh nghi mà không dám đuổi theo nữa. Ta cứ từ từ đi về.
Không đến nỗi tổn hại binh sĩ.
Tư Mã Ý biết được Cẩu An về thi
hành mẹo của mình, chỉ chực quân Thục rút về thì đuổi đánh. Đang nghỉ ngợi, chợt
tin báo rằng:
- Trại Thục bỏ không, quân mã rút
về cả rồi.
Tư Mã Ý còn ngại Khổng Minh lắm
mưu, chưa dám khinh tiến, tự dẫn hơn trăm kỵ binh đến trại Thục xem xét rồi sai
quân sĩ đếm bếp, đoạn trở về trại mình.
Hôm sau, Ý lại sai quân sĩ đến một
trại nữa, tra điểm xem có bao nhiêu bếp. Quân sĩ về báo rằng bếp ở trại này hơn
trại trước một nửa nữa.
Tư Mã Ý bảo với các tướng rằng:
- Ta tin chắc Khổng Minh lắm mẹo.
Nay quả nhiên thêm quân, cho nên bắc thêm bếp. Nếu ta đuổi theo, thì mắc phải mẹo
của hắn. Không bằng ta hãy trở về, sẽ liệu kế khác.
Bởi thế Ý dẫn quân về, không đuổi
theo nữa. Khổng Minh đem được toàn quân về Thành Đô, không thiệt một người nào.
Cách vài hôm sau, người ở cửa
Xuyên lại báo với Tư Mã Ý rằng:
- Khi Khổng Minh rút quân về, chỉ
thấy làm thêm bếp, chứ không thấy thêm quân gì cả.
Tư Mã Ý ngẩn mặt lên trời than rằng:
- Khổng Minh bắt chước mẹo Ngu Hủ,
lừa được ta rồi. Mưu lược ấy, ta thực chịu không bằng.
Bèn dẫn đại quân về Lạc Dương.
Ấy là:
Đối thủ ai nào dám rẻ ai?
Chưa biết Khổng Minh về Thành Đô
ra thế nào, xem hồi sau phân giải.
--------------------------------
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét